Το κονκλάβιο των καρδιναλίων και ο λευκός καπνός

Εντός 15 έως 20 ημερών από τον θάνατο του Πάπα, ο κοσμήτορας του Κολεγίου των Καρδιναλίων, καρδινάλιος Τζοβάνι Μπατίστα Ρε, 91 ετών, θα συγκαλέσει τους καρδινάλιους στη Ρώμη για αυτό που είναι γνωστό ως κονκλάβιο, με σκοπό την εκλογή του διαδόχου του Φραγκίσκου.

Η λέξη «κονκλάβιο», από τα λατινικά «cum clave» (με κλειδί), αναφέρεται ακριβώς στην απομόνωση των εκλεκτόρων-καρδιναλίων και τη μυστικότητα της διαδικασίας εκλογής.

Κάτω από την επιβλητική οροφή που ο Μιχαήλ Αγγελος φιλοτέχνησε στην Καπέλα Σιστίνα οι καρδινάλιοι θα δώσουν όρκο εχεμύθειας πριν ξεκινήσει η διαδικασία.

Μετά την εκφώνηση των λέξεων «extra omnes» – που σημαίνει «όλοι έξω» και αναφέρεται σε όλους πλην των καρδιναλίων που ψηφίζουν και ορισμένων αξιωματούχων και γιατρών – οι πόρτες κλειδώνονται.

Η απομόνωση είναι πλήρης και δεν επιτρέπεται καμία επαφή με τον έξω κόσμο καθ’ όλη τη διάρκεια της εκλογικής διαδικασίας.

Η περίοδος μεταξύ του θανάτου ενός Πάπα και της εκλογής ενός νέου ονομάζεται «sede vacante», δηλαδή «η έδρα είναι κενή».

Στη διάρκεια αυτής, το Κολέγιο των Καρδιναλίων διατηρεί τη γενική εποπτεία της Εκκλησίας, αλλά του απαγορεύεται να λάβει σημαντικές αποφάσεις.

Από τα 252 μέλη του Κολεγίου από περισσότερες από 70 χώρες οι 138 είναι καρδινάλιοι-εκλέκτορες (όσοι είναι άνω των 80 ετών αποκλείονται από την ψηφοφορία). Τα δύο τρίτα των καρδιναλίων-εκλεκτόρων έχουν διοριστεί από τον Φραγκίσκο την τελευταία δεκαετία και αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό το όραμά του για μια πιο συμπεριληπτική Εκκλησία.

Οι καρδινάλιοι δεν επιτρέπεται να εγκαταλείψουν το κονκλάβιο, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις.

Κατά τη διάρκεια του κονκλαβίου διαμένουν στον Οίκο της Αγίας Μάρθας, ο οποίος κατασκευάστηκε με εντολή του Ιωάννη Παύλου Β’ για να αντικαταστήσει πρόχειρες ρυθμίσεις φιλοξενίας που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως.

Αυτής της παπικής εκλογής θα ηγηθεί ο υπουργός Εξωτερικών του Βατικανού, καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, λόγω της προχωρημένης ηλικίας του κοσμήτορα που δεν έχει δικαίωμα ψήφου.

Οι καρδινάλιοι ψηφίζουν επανειλημμένα μέχρι να επιτευχθεί πλειοψηφία δύο τρίτων.

Ψηφοφορία διεξάγεται δύο φορές την ημέρα, πρωί και απόγευμα, έως ότου κάποιος υποψήφιος συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία. Υστερα από κάθε επτά ψηφοφορίες, υπάρχει μια ημέρα διακοπής για προσευχή και περισυλλογή. Αν ύστερα από 30 ψηφοφορίες δεν υπάρξει καθοριστικό αποτέλεσμα, η εκλογή γίνεται με απλή πλειοψηφία.

Το μακροσκελέστερο κονκλάβιο στην πρόσφατη ιστορία πραγματοποιήθηκε το 1922, όταν οι καρδινάλιοι χρειάστηκαν πέντε μέρες για να επιλέξουν Πάπα. Επειτα από κάθε ψηφοφορία τα ψηφοδέλτια καίγονται σε μια ειδική σόμπα, μαζί με ένα πρόσθετο υλικό που δίνει χρώμα στον καπνό, ο οποίος απελευθερώνεται μέσω μιας καμινάδας ορατής από την Πλατεία του Αγίου Πέτρου, όπου συνήθως συγκεντρώνεται πλήθος. Αν η ψηφοφορία δεν καταλήξει σε πλειοψηφία, ο καπνός είναι μαύρος. Οταν ληφθεί απόφαση, ο καπνός είναι λευκός.

Μέσα στο Βατικανό, ο κοσμήτορας του Κολεγίου ρωτά τον εκλεγμένο διάδοχο αν αποδέχεται το αξίωμα κι αφού λάβει καταφατική απάντηση, του ζητεί να επιλέξει το όνομα που θα φέρει ως Πάπας.

Στο παρεκκλήσι ο νέος ποντίφικας ντύνεται με λευκή ιερατική στολή.

Αφού χαιρετήσει τους καρδιναλίους, προχωρά προς τον εξώστη της βασιλικής του Αγίου Πέτρου, όπου ο κοσμήτορας των καρδιναλίων αναγγέλλει στα λατινικά: «Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus papam».