نهادهای مدنی در آستانه فروپاشی و گذار

نقش جنبش مدنی در دوران جنگ، تضعیف شدید دولت و در نهایت رهایی ملی

فرایند درهم آمیخته گرد آمدن مردم در نهادهای صنفی خود و فرارویی آگاهی و عملکرد صنفی آنان به آگاهی اجتماعی سبب ژرفش و گسترش شعور تجربی مردم و آگاهی ملی آنان میشود.

جنبش مدنی کنونی ایران مجموعه‌ای از فعالان، انجمن‌ها، نهادهای غیررسمی، و حرکت‌های مردمی زمینه‌های مختلف است که میتوان از آن بعنوان جنبشی فعال و زنده، نه در خود بلکه برای خود و سربرآورده بعنوان عاملی برای ایجاد همبستگی ملی، نام برد