Fındık için savaşıyor
Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Mehmet Hilmi Güler, İtalyan firmaya ikinci kez diz çöktürerek taahhütname imzalatmak zorunda bırakacak noktaya getirdi.
5 YIL ÖNCE İLK İŞARETİNİ VERDİ
Güler’in fındık sektöründe tekel oluşturmak isteyenlere karşı savaşı 2020 yılında yaptığı açıklamayla başladı.
Ancak İtalyan firma bu açıklamayı ciddiye almayarak piyasada dengeleri altüst etmeye devam etti. İtalyan firma satın alma ve kiralamalar yoluyla üretimde sektörde tekel olmaya, piyasada hem alıcı hem satıcı olarak sektörün tüm paydaşlarını etkileyerek monopsoni oluşturmaya başladı.
“FINDIK İÇİN SAVAŞACAĞIM”
Ferrero’yu 2020’de uyaran Güler, firmanın fındık fiyatına müdahale etmelerine izin vermeyeceklerini açıkladı. Ancak firma tavrını değiştirmeyince Güler, Ağustos 2022’de “Fındığı da fındık fiyatını da monopsonik, yani alıcı piyasasında tekelleşen firmaların insafına ve tekeline bırakmayacağız. Fındığın fiyatını biz yani üretenler belirleyeceğiz. Ben bunun için savaşacağım” dedi.
Güler, bu açıklamasının ardından 2022 Eylül ayında bir meclis toplantısında ORTAR bünyesinde bulunan 1000 dönüm fındık bahçesi sahibi ve üretici temsilcisi olarak Ferrero hakkında hukuki süreç başlattıklarını duyurdu.
TÜM ÜLKENİN GÖZÜ BU MÜCADELEDE
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı döneminde, geçmiş hükümetlerin Rusya ile imzaladığı Mavi Akım sözleşmesindeki yanlış formülü ortaya çıkararak Putin’i bile şaşkınlığa uğratan ve Türkiye’yi milyarlarca dolar ödemekten kurtaran, Çeaş-Kepez’i büyük bir operasyonla geri alan, Ordu’da ise kıyılara inşa edilen gökdelenleri yıktığı alanı halka açan, konut yapımına açılan Durugöl’ü kurtararak Tabiat Parkı haline getiren Güler’in Ferrero’ya karşı mücadelesini tüm ülke ilgiyle izlemeye başladı.
İTALYA’DAN ORDU’YA GELDİLER
Kasım 2022 tarihinde Rekabet Kurumu, Ferrero aleyhine soruşturma açtı. Bu Türkiye’de tekelleşen uluslararası bir firmaya karşı açılan ilk soruşturma oldu.
Ferrero, soruşturmanın derinleşmesi ve giderek ilerlemesi üzerine çıkmaz sokağa girdiğini farkedince ne yapacağını şaşırdı. Daha düne kadar kimseye randevu dahi vermeyen firmanın üst düzey yöneticileri Ordu’ya gelerek Güler ile görüştü.
MÜTHİŞ ÇIKIŞ: ”KURALLARA UYUN”
Güler, 5 saat süren görüşmede Ferrero yetkililerine açık ve net bir şekilde “Biz 700 bin aileyiz sen 1 ailesin, burada hukuk kuralları geçer, dolayısıyla kurallara uyun ve fiyatınızı ona göre ayarlayın. Biz size karşı değiliz ama sizin hareketleriniz de tedarikçi şeffaflığında değil” dedi.
Bu görüşmeden bir süre sonra Rekabet Kurumu, Ferrero hakkındaki soruşturmasını derinleştirdi. 1.5 yıldır süren soruşturma sonrası Ferrero pes ederek Rekabet Kurulu’nun tüm taahhütlerini imzaladı.
Buna göre, Türkiye’de referans fiyatının altında kabuklu fındık alımı yapmayacağını ve piyasanın verimliliğini destekleyeceğini taahhüt etti.
GÜLER TAAHÜTLERİ YETERLİ BULMADI TÜRK YARGISINA GİTTİ
İtalyan firmanın taahhüt imzalaması Güler’e pek tatmin edici gelmedi. Çünkü taahhütlerin takip edilebilir süreci çok zayıftı. Yanılmadığı ortaya çıktı. İtalyan firma piyasayı yine ‘el altından’ sürklase etmeye devam etti.
Güler bunun üzerine ORTAR’ı tekrar devreye koydu. Ordu’nun köklü kuruluşlarından Yürür Gıda’nın da bu işe dahil olması ve tanınan hukukçulardan Av. Ali Mertan’ın müdafiliği ile İtalyan firmaya Ankara 15. İdare Mahkemesi’ne dava açıldı.
TÜRK YARGISININ MUHTEŞEM KARARI
Ankara 15. İdare Mahkemesi, Ferrero’nun Mart 2024 tarihinde Rekabet Kurumu’na Türk hükümetinin açıkladığı fındık fiyatının altında alım yapmayacağına ilişkin verdiği taahhüdü yeterli bulmadı. Mahkeme, İtalyan firmanın Rekabet Kurumu’na verdiği tüm taahhütleri iptal etti.
Buna göre Rekabet Kurumu İtalyan firmaya yeni ve daha ağır şartları taşıyan taahhütler için yeniden masaya oturacak.
Böylelikle Güler’in 2020’de uyarı ile başlattığı, 2022’de soruşturma açtırdığı, Mart 2024’te taahhüt imzalattığı süreç yine Güler’in Temmuz 2025’te İtalyan firmanın daha ağır şartların altına imza atacağı yeni bir aşamaya geçildi.
GÜLER: ”BU HERKESİN MESELESİDİR”
Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin kararını değerlendiren Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Mehmet Hilmi Güler, mahkemenin İtalyan firmanın Rekabet Kurumu’na verdiği taahhütleri yeterli bulmadığını belirterek iptal etmesinin büyük bir aşama olduğuna dikkat çekti.
Mahkemenin verdiği kararın şimdi istinaf aşaması olduğunu vurgulayan Güler, “Bu iki, üç kişinin, iki siyasinin meselesi değil. Bu herkesin meselesi. Bu karar sadece bir belge iptali değildir; bu karar sonucu fındığın hakimiyeti üreticinin eline geçti. Rekabet hukuku, her ülkenin egemenlik hakkıdır. Biz bu hakkımızı kullandık. Çünkü, fındıkta fiyatı üreticinin değil, alıcının belirlediği bir monopsonik yapı oluşmuştu. Yani ortada tekelleşmeden farklı olarak, bir alıcı egemenliği vardı. Biz bunu belgeleriyle ortaya koyduk. Bu düzeni kabul etmedik, çünkü bu düzen fındık üreticisinin emeğini hiçe sayıyordu. Biz rekabete karşı değiliz. Biz her şeyin düzgün yürümesini istiyoruz” dedi.
“KARAR, DERS KİTAPLARINA GİRECEK NİTELİKTE BİR KARARDIR”
“ARZ FAZLASI YALANIYLA ÜRETİCİ ZAYIFLATILDI”
Güler, fındık sektöründe yıllardır devam eden ‘psikolojik algıya’ dikkat çekti.