Μετά την Wagner η Africa Corps: Ποιος ο ρόλος της ρωσικής παραστρατιωτικής οργάνωσης του Πούτιν στην Αφρική

Η Wagner η γνωστή ρωσική ομάδα μισθοφόρων που έγινε διαβόητη για την αποτυχημένη ανταρσία της κατά της Μόσχας και κατηγορείται για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αφρική, αντικαθίσταται πλέον από μια νέα παραστρατιωτική δύναμη. Συγκεκριμένα, το Κρεμλίνο φαίνεται πως επιλέγει να ενισχύσει την παρουσία του στην ήπειρο μέσω της Africa Corps, μιας ομάδας που, σε αντίθεση με τη Wagner, υπάγεται απευθείας στο ρωσικό Υπουργείο Άμυνας, σύμφωνα με το επίσημο κανάλι της στο Telegram.

Για αρκετά χρόνια, η Wagner αποτέλεσε το βασικό εργαλείο στρατιωτικής επιρροής της Ρωσίας στο Σαχέλ μια ασταθή περιοχή που εκτείνεται από τη Σενεγάλη έως το Σουδάν ενώ η χρηματοδότησή της προερχόταν απευθείας από τη ρωσική κυβέρνηση. Μάλιστα, το 2023 ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εξήρε το «θάρρος και τον ηρωισμό» της ομάδας.

Ωστόσο καθώς η Wagner αποχωρεί σταδιακά από αρκετές περιοχές της Αφρικής ανάμεσά τους το Μάλι και ενδεχομένως και η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Κρεμλίνο επιδιώκει να καλύψει το κενό με έναν νέο σχηματισμό, υπό αυστηρότερο κρατικό έλεγχο αλλά με ανεπίσημο χαρακτήρα.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Πούτιν αποκάλυψε σε σύνοδο κορυφής Ρωσίας-Αφρικής το 2023 ότι έχουν συναφθεί στρατιωτικές-τεχνικές συμφωνίες με πάνω από 40 αφρικανικά κράτη, περιλαμβάνοντας προμήθεια όπλων και εκπαίδευση.

Ταυτόχρονα, με την υποχώρηση των δυτικών δυνάμεων από την περιοχή εξαιτίας της αύξησης των αντιδυτικών συναισθημάτων και διαδοχικών στρατιωτικών πραξικοπημάτων η Ρωσία καθίσταται ελκυστικός εταίρος για πολλά αφρικανικά καθεστώτα.

Η Africa Corps αποτελείται από επίλεκτους στρατιωτικούς του ρωσικού στρατού, ενώ όπως αναφέρθηκε σε ανάρτηση της ίδιας της ομάδας, προτεραιότητα δόθηκε στην ένταξη πρώην και νυν μαχητών της Wagner. Από τις αρχές του 2024, έχει αρχίσει να επιχειρεί στο πλευρό τοπικών στρατών, κυρίως στο Μάλι, σε κοινές επιχειρήσεις κατά ανταρτών.

Παράλληλα, η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η οποία φιλοξενούσε τη Wagner από το 2018 και είχε γίνει βασικό της οχυρό, φέρεται να δέχεται πιέσεις από τη Μόσχα για την αντικατάσταση της Wagner με την Africa Corps. Οι υπηρεσίες της Wagner παρέχονταν έναντι ασαφούς ανταλλάγματος, με ενδείξεις για παραχωρήσεις σε μεταλλευτικά πεδία (χρυσός, διαμάντια), σε μια χώρα όπου η φτώχεια αγγίζει το 70% του πληθυσμού.

Επιπλέον, η Africa Corps έχει ήδη παρουσία και σε άλλες αφρικανικές χώρες, όπως ο Νίγηρας και η Μπουρκίνα Φάσο, ενώ δεν είναι σαφές αν δραστηριοποιείται στην Ισημερινή Γουινέα, η οποία φιλοξενεί περίπου 200 Ρώσους στρατιωτικούς εκπαιδευτές.

Επίσης αναλυτές εκτιμούν ότι η αντικατάσταση της Wagner αποτελεί στρατηγική αναδιαμόρφωση της εικόνας της Ρωσίας στην περιοχή. Όπως εξηγεί ο Ενί Νσαϊμπία (Heni Nsaibia) ανώτερος αναλυτής του ACLED, «η Ρωσία επιδιώκει να αποστασιοποιηθεί από τη φήμη των μισθοφόρων, ενσωματώνοντας τις επιχειρήσεις της υπό κρατικό έλεγχο, μέσω ενός νέου brand όπως η Africa Corps».

Τέλος με αυτόν τον τρόπο, η Μόσχα επιχειρεί να ενισχύσει τον έλεγχο, να μειώσει τους νομικούς κινδύνους και να κερδίσει μεγαλύτερη διεθνή νομιμοποίηση  συνεχίζοντας ωστόσο την παρουσία και επιρροή της στην αφρικανική ήπειρο, την ώρα που η Δύση έχει στραμμένη την προσοχή της στον πόλεμο της Ουκρανίας.