Хитойнинг Японияга нисбатан жиддий норозилиги: Нега?

Хитой Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Гуо Жиакуннинг айтишича, Хитой Японияга нисбатан “жиддий норозилик баёноти” билан чиқди. Бу эътиборга молик ҳолатга сабаб бўлган воқеа 2025 йил сентябрида Пекинда бўлиб ўтадиган ҳарбий парадга яқинлашган вақтда келиб чиққан. Япония, ўз навбатида, халқаро ҳамжамиятни ушбу тадбирга ўз иштирокини кўрсатмасликка чақирган эди.

Гуо Жиакуннинг брифингда таъкидлашича, Хитой Япониянинг ушбу хатига жиддий норозилик билдириб, Япониядан тушунтириш талаб қилган. “Тарихга эҳтиром билан қарайдиган, сабоқ олган ва тинчлик ва тараққиёт йўлини танлаган ҳар қандай давлат, буни шубҳасиз қабул қилади ва қарши чиқмайди,” — деди Гуо Жиакун.

Бу воқеа Хитой учун ўз тарихий ғалабасининг аҳамиятини яна бир бор эслатиб ўтмоқда. 1945 йилдаги Иккинчи жаҳон урушидаги Япония устидан қозонган ғалабанинг 80 йиллиги муносабати билан, Хитой 3 сентябрда Пекинда катта ҳарбий парад ўтказишни режалаштирган.

Мавжуд манбаларга кўра, 24 август куни Япония ҳукумати Европа ва Осиё давлатларини Пекиндаги парадга қатнашмасликка чақирган. Бу қарорнинг сабаби, Япония томонининг фикрича, Хитойнинг тарихга нисбатан ҳаддан ташқари жиддий эътибор қаратиши ва Японияга нисбатан ижобий эмас, балки салбий кайфиятни намоён қилганидир.

Хитойнинг ушбу парадида жаҳоннинг бир қатор муҳим давлатлари раҳбарлари, жумладан, Россия президенти Владимир Путин ва жанубий-шарқий Осиё мамлакатлари раҳбарлари иштирок этиши кутилмоқда. Улар орасида Индонезия, Малайзия, Камбоджа, Лаос ва Мянма каби давлатлар ҳам бор.

Шу билан бирга, Европа иттифоқи раҳбарлари, айниқса, Владимир Путиннинг иштирокини ҳисобга олиб, мазкур тадбирни бойкот қилишга қарор қилган.

Бу ҳолат, албатта, Хитой ва Япония ўртасидаги сиёсий муаммоларнинг яна бир кўрсатиғи бўлиб, икки давлат ўртасидаги муносабатлар янада кескинлашишига сабаб бўлиши мумкин.