Το μαύρο κουτί

Μπορεί να μας αρέσει ή να μη μας αρέσει, να τη βρίσκουμε χρήσιμη, επικίνδυνη ή διασκεδαστική, δεν μπορούμε να αρνηθούμε όμως ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πλέον μέρος της ζωής μας. Οι μεγάλες εταιρείες προβαίνουν σε μαζικές απολύσεις γιατί πολλές από τις ανάγκες τους ικανοποιούνται πλέον από την ΑΙ. Η ιατρική επιστήμη αλλάζει τελείως, με τις αναζητήσεις να απλουστεύονται και τις έρευνες να επιταχύνονται. Το ChatGPT έχει γίνει ένα είδος προσωπικού μας συμβούλου, καθώς το συμβουλευόμαστε για τα πάντα, από το πώς να συντάξουμε μια αίτηση έως το ποιο είναι το νόημα της ζωής. Οσο για τη λογοτεχνία, την ποίηση ή τη δημοσιογραφία, τα όρια αρχίζουν να θολώνουν επικίνδυνα: είστε εντελώς βέβαιοι ότι το κείμενο που διαβάζετε αυτή τη στιγμή είναι γραμμένο από ανθρώπινο χέρι;

Η επανάσταση της ΑΙ μπορεί άραγε να μεταμορφώσει και τον χώρο της Δικαιοσύνης; Οπως γράφουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ», μια γυναίκα από την Καλιφόρνια κατάφερε να ανατρέψει πρωτόδικη εις βάρος της απόφαση, και να γλιτώσει τόσο ένα πρόστιμο δεκάδων χιλιάδων δολαρίων όσο και την αμοιβή του δικηγόρου, χρησιμοποιώντας ως νομικό της σύμβουλο την τεχνητή νοημοσύνη. Εφαρμογές ΑΙ χρησιμοποιούν όλο και συχνότερα αμερικανοί πολίτες για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, αλλά και οι ίδιοι οι δικηγόροι για να κάνουν τη δουλειά τους ευκολότερη ή ταχύτερη.

Υπάρχει όμως – ευτυχώς! – ένα μεγάλο εμπόδιο. Οι ειδικοί το ονομάζουν «πρόβλημα του μαύρου κουτιού»: ο αλγόριθμος λειτουργεί με βάση τα δεδομένα που του δίνουμε, τα οποία στη συνέχεια επεξεργάζεται με στατιστικές συνδέσεις. Δεν κάνει δηλαδή δεοντικούς συλλογικούς. Δεν εξηγεί τη νομική συλλογιστική. Και όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, ο έλεγχος της αιτιολογίας των δικαστικών αποφάσεων αποτελεί τη λυδία λίθο της δημοκρατικής λογοδοσίας της δικαστικής λειτουργίας. Κατά συνέπεια, η ΑΙ δεν μπορεί – ακόμη – να υποκαταστήσει τη δικανική λειτουργία. Χώρια που κάνει και λάθη!

Σε κάθε περίπτωση, τόσο στη Δικαιοσύνη όσο και οπουδήποτε αλλού, ο εφησυχασμός δεν επιτρέπεται. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι εδώ και πρέπει να την κάνουμε φίλη μας.