Το θαύμα κι οι απώλειες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει ότι η στρατηγική της κυβέρνησής του αποδίδει: μείωση φόρων, αύξηση πραγματικών μισθών κι ενίσχυση των εσόδων μέσω της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Στη θεωρία, το αφήγημα είναι πολύ όμορφο. Το πρόβλημα είναι ότι στην πράξη, για τον περισσότερο κόσμο εκεί έξω, συγκρούεται με την καθημερινότητά του.
Ολες οι μελέτες και τα επίσημα στατιστικά έχουν καταδείξει ότι η Ελλάδα κατατάσσεται 10η στην ΕΕ ως προς τη συνολική φορολογική επιβάρυνση από φόρους και εισφορές. Και, κυρίως ότι, παραμένει μια χώρα βαριά εξαρτημένη από την έμμεση φορολογία. Κατά τον ΟΟΣΑ, το 40,7% των φορολογικών εσόδων προέρχονται από ΦΠΑ και ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Με απλά λόγια, το κράτος συνεχίζει να χρηματοδοτείται από την κατανάλωση. Αυτή που επιβαρύνει περισσότερο τον φτωχότερο και τον μεσαίο πολίτη που βλέπει τον μισθό να εξανεμίζεται γρηγορότερα από ποτέ. Στον προϋπολογισμό του κάθε νοικοκυριού καταρρέει το επιχείρημα ότι «προτιμώ να αυξήσω μισθούς αντί να μειώσω έμμεσους φόρους». Οταν ο ΦΠΑ αυξάνεται κατά 3,6% και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης κατά 1,8%, δεν μιλάμε καν για πραγματική ενίσχυση εισοδήματος, αλλά για λογιστική ανακύκλωση απωλειών.
Ο Πρωθυπουργός έχει προειδοποιηθεί για όλα αυτά από τις έρευνες γνώμης και τα στοιχεία για την «υποκειμενική φτώχεια». Η πιο πρόσφατη έρευνα που διαθέτουμε είναι αυτή που διενεργήθηκε για Εμπορικό Επιμελητήριο Αθηνών, στην οποία πάνω από 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι έχουν πληγεί από την ακρίβεια, το 74% βλέπει την αγοραστική του δύναμη να επιδεινώνεται και σχεδόν 8 στους 10 περιορίζουν δαπάνες ακόμη και σε βασικά αγαθά. Αυτή δεν είναι εικόνα οικονομίας που «αντέχει», αλλά κοινωνίας σε καθεστώς επιβίωσης.
Προσθέστε στην εικόνα αυτή και το έλλειμμα εμπιστοσύνης. Το 68% των πολιτών απαντά στην ίδια έρευνα ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν λειτουργούν επαρκώς. Οι απόψεις που καταγράφονται γενικώς στις δημοσκοπήσεις για τους θεσμούς μας λένε ότι οι πολίτες νιώθουν, συν τοις άλλοις, απροστάτευτοι.
Η πραγματική σύγκρουση, λοιπόν, δεν είναι απλώς ιδεολογική, ανάμεσα στον νεοφιλελευθερισμό ή την κλιμακωτή φορολογία, όπως το έθεσε ο Μητσοτάκης. Αφορά, πολύ πρακτικά, το ποιος πληρώνει το κόστος του «οικονομικού θαύματος» που επικαλείται. Και προβληματίζει, πολιτικά, ότι δεν δείχνει να κατανοεί ότι αυτό, σε συνδυασμό με τη διάρρηξη της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, είναι ένα μείγμα κοινωνικά εκρηκτικό.