Φρίντριχ Μερτς: Ακροβασίες στο Πεκίνο
Πριν ανεβεί στο κυβερνητικό αεροπλάνο με προορισμό το Πεκίνο, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έπρεπε να κάνει ένα σημαντικό τηλεφώνημα. Συνομιλήτριά του ήταν η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι, την οποία συνεχάρη για την επανεκλογή της και υπογράμμισε τις στενές σχέσεις μεταξύ Γερμανίας και Ιαπωνίας, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της καγκελαρίας. Εκείνο που δεν ανέφερε ήταν ότι το τηλεφώνημα αυτό εντασσόταν στην προετοιμασία της επίσημης επίσκεψης του Μερτς στην Κίνα, μετά τις προειδοποιήσεις της Τακαΐτσι ότι «η Ιαπωνία αντιμετωπίζει το πιο σοβαρό και περίπλοκο περιβάλλον ασφάλειας από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο» εξαιτίας της «εντεινόμενης δραστηριότητας της Κίνας» στην ανατολική και νότια Σινική Θάλασσα.
Οι ιαπωνικές ανησυχίες για την κρίση της Ταϊβάν θα είναι σίγουρα ένα, αλλά όχι το μόνο από τα θέματα που θα απασχολήσουν τον γερμανό καγκελάριο στην τριήμερη επίσημη επίσκεψή του στην Κίνα. Συνοδεύεται από τριακονταμελή αντιπροσωπεία επιχειρηματιών, μεταξύ αυτών οι διευθύνοντες σύμβουλοι των Bayer, Volkswagen, Mercedes-Benz, BMW, Siemens. Τέτοια υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία ακολουθούσε παλαιότερα την Ανγκελα Μέρκελ. Με τον σοσιαλδημοκράτη καγκελάριο Ολαφ Σολτς και τους Πράσινους στην κυβέρνηση του Βερολίνου, οι σχέσεις της Γερμανίας με την Κίνα επανεξετάστηκαν υπό το πρίσμα και της στήριξης του Πεκίνου στη Μόσχα στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Ο σημερινός καγκελάριος Μερτς αποστασιοποιείται τόσο από την ήπια στάση της Μέρκελ όσο και από τον Σολτς. Ωστόσο, και ο Μερτς κινείται στο βασικό δόγμα του προκατόχου του που περιγράφει την Κίνα ως «εταίρο, ανταγωνιστή και συστημικό αντίπαλο». Στην πρόσφατη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια MSC ο γερμανός καγκελάριος εστίασε ιδιαίτερα στον ηγεμονισμό της κομμουνιστικής ηγεσίας του Πεκίνου. «Η Κίνα διεκδικεί παγκόσμια επιρροή» είπε ο Μερτς στο Μόναχο εκτιμώντας ότι «στο ορατό μέλλον το Πεκίνο θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις ΗΠΑ στρατιωτικά επί ίσοις όροις. Η Κίνα εκμεταλλεύεται συστηματικά τις εξαρτήσεις των άλλων για να εξυπηρετήσει τους δικούς της σκοπούς».
Ο γερμανός καγκελάριος επισκέπτεται το Πεκίνο μετά τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, τον βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ενώ θα ακολουθήσει η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος όλων, γεωπολιτική και οικονομία. Πάνω από ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας στη Γερμανία εξαρτώνται από τις γερμανικές εξαγωγές στην Κίνα. Το 2024 οι εξαγωγές της ΕΕ στην Κίνα ήταν περίπου 213 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές από την Κίνα έφταναν τα 519 δισ. – ένα έλλειμμα 300 δισ. στο εμπορικό ισοζύγιο ΕΕ – Κίνας.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Γερμανικής Οικονομίας (IW) στην Κολωνία, οι άμεσες επενδύσεις γερμανικών εταιρειών στην Κίνα την προηγούμενη χρονιά ήταν πάνω από επτά δισ. ευρώ – ρεκόρ τετραετίας και περίπου 55% περισσότερο από ό,τι τα δύο προηγούμενα χρόνια. Ενώ η γερμανική κυβέρνηση ρητορικά επιμένει στη «μείωση του ρίσκου» που είχε υιοθετήσει η προηγούμενη κυβέρνηση, για πολλές εταιρείες η Κίνα παραμένει μια βασική αγορά ανάπτυξης, την ώρα που το Πεκίνο παίζει συστηματικά και το χαρτί των κρίσιμων, «σπάνιων γαιών» που διαθέτει η χώρα.
Η επιλογή του χρόνου για την επίσκεψη στην Κίνα δείχνει και τις προτεραιότητες του καγκελάριου Μερτς. Προηγήθηκε η επίσκεψή του στην Ινδία, στην οποία ο γερμανός καγκελάριος επενδύει πολλά για τη συστημική αντιπαράθεση με τα αυταρχικά καθεστώτα αλλά και τον αστάθμητο αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Η επίσκεψη του Μερτς στην Ουάσιγκτον θα ακολουθήσει στις αρχές Μαρτίου.
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, οι πολιτικές προσδοκίες είναι χαμηλές. Το θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα θα θιγεί, λέει το επιτελείο του Μερτς. Αλλά δεν αναμένεται να επισκιάσει τις συνομιλίες του Μερτς, ενώ περιορισμένη είναι η γερμανική επιρροή στην κρίση της Ταϊβάν. Οσο για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Μερτς είναι πεπεισμένος ότι μόνον τρεις μπορούν να τον σταματήσουν: Ο Πούτιν, ο Τραμπ και ο Σι. Ο προκάτοχός του, Σολτς, είχε αποσπάσει τουλάχιστον από τον Σι την προειδοποίηση στον Πούτιν να μη χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα. Ο Μερτς δεν περιμένει περισσότερα.