Η Μελίνα και οι άλλες
Σαν χθες, το 1994, πέθανε η Μελίνα Μερκούρη. Αύριο, 8 Μαρτίου, είναι η Ημέρα της Γυναίκας. Λες και η ζωή τα έφερε έτσι ώστε να είναι αυτές οι δύο ημερομηνίες κοντά κοντά, αφού η Μελίνα μάς έδωσε μια καινούργια ταυτότητα. Στην οποία η θηλυκότητα όχι μόνο δεν ακυρώνεται από τις αιχμηρές πλευρές της, αλλά αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο. Η «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη, η οποία ταυτίστηκε με τη Μελίνα και η Μελίνα ταυτίστηκε μαζί της, δεν ήταν κάποια που συμπεριφέρθηκε σαν «αντράκι», αλλά μια πλέρια γυναίκα, δηλαδή Παναγία και Εύα συγχρόνως. Και έτσι πορεύτηκε και στην πολιτική της καριέρα. Με γυναικεία ευαισθησία και ανδρική αμεσότητα. Από τη δεύτερη μπόλικη μάλιστα, καθώς δεν θυμάμαι άνδρα πολιτικό να έχει μιλήσει τόσο χύμα και τσεκουράτα όπως είχε μιλήσει εκείνη στον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου σχετικά με τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Τώρα θα μου την πέσουν οι νεοφεμινίστριες. Επειδή αναφέρομαι στην αμεσότητα ως ανδρικό χαρακτηριστικό. Μεγάλη αμαρτία στην εποχή που το «παντελόνατα» θεωρείται σεξιστικός λόγος. Δεν πειράζει, παίρνω την αμαρτία επάνω μου. Διότι πιστεύω – όχι θεωρητικά αλλά αξιολογώντας τα βιώματά μου – ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για ισότητα όταν δεν διαχωρίζουμε το ανδρικό από το γυναικείο φύλο. Προσωπικά δεν είμαι και δεν θέλω να είμαι ίδια με τους άνδρες. Ισα δικαιώματα θέλω να έχω. Και, για να πω και άλλη αμαρτία μου, επικαλούμαι πολύ συχνά τη γυναικεία μου φύση για να αποφύγω βαριές ή τεχνικές δουλειές στις οποίες οι άνδρες τα καταφέρνουν καλύτερα. Τι να κάνουμε τώρα; Από μικρή κομμώτρια ήθελα να γίνω. Ούτε υδραυλικός ούτε ηλεκτρολόγος.
Ανήκω σε μια γενιά κομβική όσον αφορά το γυναικείο κίνημα στη χώρα μας. Για παράδειγμα, όταν γεννήθηκα, το πλήρες δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι ήταν κατάκτηση ούτε καν δεκαετίας. Και λίγο μετά τα είκοσί μου νομιμοποιήθηκαν οι ασφαλείς αμβλώσεις. Μιλάμε για τεράστια πρόοδο, όσο κι αν ξέρω ότι, σε περιπτώσεις όπως αυτή, οι νοοτροπίες μπορεί να είναι πιο αυστηρές από τους νόμους. Τέλος πάντων, αυτό που κατάφερε η γενιά μου είναι να διεκδικήσει τα δικαιώματά μας χωρίς να έρθουμε σε ρήξη με τους άνδρες, χωρίς να παραιτηθούμε από τα γυναικεία μας χαρακτηριστικά. Βλέπω νέα κορίτσια που διστάζουν, φοβούνται ή αρνούνται να αναδείξουν τη θηλυκότητά τους και πραγματικά αναρωτιέμαι τι είδους τραύματα έχουν να διαχειριστούν ώστε να πιστεύουν ότι κερδίζουν βήματα ισότητας όταν εξαπολύουν σε σύσσωμο το ανδρικό πληθυσμό την ετυμηγορία «Ο βιαστής είσαι εσύ» ή ντύνονται σαν την Πίπη τη Φακιδομύτη.
Ενα τέτοιο κορίτσι μού είπε πριν από λίγες ημέρες ότι η «Στέλλα» είναι μια ταινία υπέρ της πατριαρχίας, αφού η πρωταγωνίστρια έχει να επιλέξει μεταξύ του να υποταχθεί σε έναν άνδρα και να δολοφονηθεί από το μαχαίρι του. Είπα να της εξηγήσω, αλλά δεν το έκανα. Πού να καταλάβει ότι η ταινία είναι ένας ύμνος στη γυναίκα. Ενας βουβός ύμνος που «ακούγεται» όταν η Μελίνα στέκεται ακίνητη και αγέρωχη απέναντι στο «Στέλλα, φύγε, Στέλλα, κρατάω μαχαίρι». Εις μνήμη της.