Ο… πόλεμος της πικροδάφνης
Αναστάτωση έχει προκαλέσει σε διευθυντές σχολείων αλλά και δήμους, πρόσφατο έγγραφο του υπουργείου Υγείας που διαβιβάστηκε στα σχολεία μέσω του υπουργείου Παιδείας με θέμα «Ενημέρωση αναφορικά με την τοξικότητα του φυτού της πικροδάφνης και τη χρήση αυτού σε χώρους πρασίνου», το οποίο συνοδεύεται από 5σέλιδο – χωρίς ημερομηνία – σχετικό ενημερωτικό έγγραφο του ΕΟΔΥ.
Κι ενώ στο κείμενο του υπουργείου Υγείας αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι σύμφωνα με το Κέντρο Δηλητηριάσεων από το 2020 και μετά καταγράφονται 15-20 περιστατικά βρώσης του φυτού ετησίως, από παιδιά ως επί το πλείστον, δεν υπήρξε, όμως, ποτέ ανάγκη χορήγησης αντιδότου καθώς παρουσίαζαν ήπια συμπτωματολογία, το ενημερωτικό του ΕΟΔΥ στις συστάσεις του ακολουθεί άλλη… γραμμή: «Συστήνεται να απομακρύνονται οι πικροδάφνες από δημόσιους χώρους που μπορεί να υπάρξουν παιδιά, όπως σχολεία, αλλά και πάρκα αναψυχής, παιδικές χαρές, πεζοδρόμια και φυσικά από τους κήπους των σπιτιών». Δηλαδή από παντού.
Η σύσταση απομάκρυνσης παύει να είναι… σύσταση και, μάλλον, γίνεται υποχρέωση καθώς αναφέρεται πως «αν η απομάκρυνση δεν είναι άμεσα εφικτή και μέχρι να αφαιρεθούν τα φυτά πικροδάφνης, συστήνεται η περίφραξη των περιοχών με τις πικροδάφνες ώστε να αποτραπεί η πρόσβαση των παιδιών».
Ο λόγος που «ανακαλύφθηκε» τώρα το θέμα αποτελεί μυστήριο. Γιατί ότι η πικροδάφνη έχει τοξικά μέρη είναι κάτι γνωστό από την αρχαιότητα – πρόκειται για ένα από τα πιο συνηθισμένα ενδημικά αυτοφυή φυτά του ελληνικού τοπίου. Κι αυτό γιατί πέρα από την ομορφιά της και την προσφορά της στο περιβάλλον είναι ιδιαίτερα ανθεκτική στις ξηροθερμικές συνθήκες. Επίσης, δεν είναι το μοναδικό φυτό που έχει τοξικά μέρη: Το ίδιο συμβαίνει και με τον κισσό, τη λαντάνα, τον ταξό αλλά και τα φύλλα της πατάτας και της ντομάτας – η τοξικότητα αποτελεί «άμυνα» των φυτών.
Θέμα εκπαίδευσης
Η οδηγία, όπως ήταν φυσικό, προκάλεσε αντιδράσεις. Η Πανελλήνια Ενωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου (ΠΕΕΓΕΠ), σε μια αναλυτική ανακοίνωση εκφράζει την αντίθεσή της στην οριζόντια «σύσταση» για απομάκρυνση και αντικατάσταση της πικροδάφνης.
Η πρόεδρός της Σταυρούλα Κατσογιάννη μιλώντας στα «ΝΕΑ» επισημαίνει πως η πρόταση για το μαζικό ξερίζωμα εκατομμυρίων φυτών είναι «οικονομικά, πολιτισμικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά επιζήμια». Αναφέρει, μάλιστα, ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ τα ποσοστά δηλητηριάσεων από πικροδάφνη είναι πολύ μικρά. «Από τις δηλητηριάσεις, όπως αυτές καταγράφονται από το Κέντρο Δηλητηριάσεων, μόνο το 1,1% προκαλείται από φυτά, από αυτό το 1,1% μόλις το 5% οφείλεται στην πικροδάφνη».
Η ΠΕΕΓΕΠ αντιπροτείνει την εφαρμογή ηπιότερων μέτρων ενημέρωσης, εκπαίδευσης και μια συνολική επανεκκίνηση του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε το σχολικό περιβάλλον και πράσινο. «Σε ένα σχολείο ήμουν μπροστά σε ένα φοίνικα», διηγείται η κ. Κατσογιάννη. «Ο ένας δάσκαλος έλεγε να τον βγάλουμε γιατί έχει αγκάθια και ο άλλος δάσκαλος έλεγε ότι θα πρέπει τα παιδιά να μάθουν ότι ο φοίνικας έχει αγκάθια και δεν θα πρέπει να τον πλησιάζουν. Εχει σημασία τι παιδιά θέλεις να μεγαλώσεις».
Την αντίθεσή της εκφράζει και η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία. «Θεωρούμε ότι το μήνυμα που διαχέει προς την κοινωνία δημιουργεί άσκοπο πανικό και φόβο, καθώς προτάσσει τη σύσταση για την απομάκρυνση ενός φυτού που καλλιεργείται ευρύτατα σε δημόσιους χώρους πρασίνου, αντί πρωτίστως να ενημερώνει για πιθανές επιβλαβείς συνέπειες από την κατανάλωσή του», αναφέρει μεταξύ άλλων η ανακοίνωσή της.
Και λόγος… αντιπολίτευσης
Ηδη κάποιοι δήμοι έχουν δηλώσει ότι θα προχωρήσουν σε εργασίες εκρίζωσης σε όσα σχολεία και πάρκα υπάρχουν πικροδάφνες.
Κάποιοι άλλοι, πάλι, εμφανίζονται πιο ψύχραιμοι, υπογραμμίζοντας «ότι η παρουσία του φυτού σε αστικούς χώρους δεν συνιστά από μόνη της άμεσο κίνδυνο όταν δεν υπάρχει κατάποση, ωστόσο αντιμετωπίζεται το θέμα με τη δέουσα σοβαρότητα και προληπτική προσέγγιση». Υπάρχουν και κάποιες περιπτώσεις, όμως, που η πικροδάφνη χρησιμοποιείται ως… αντιπολιτευτικό μέσον. Σε τοπική εφημερίδα εγκαλείται ο δήμαρχος δήμου της Αττικής γιατί φύτεψε πικροδάφνες τις οποίες οφείλει να ξεριζώσει!