Διπλό πλήγμα στην καρδιά του Ιράν: Νεκροί κορυφαίοι αξιωματούχοι
Διπλό, βαθύ πλήγμα στον πυρήνα της εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας συνιστά η εξόντωση του γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Αλί Λαριτζανί και του Γκολαμρεζά Σολεϊμανί, διοικητή της πολιτοφυλακής Μπασίτζ, ξυπνώντας μνήμες από την εξόντωση του Κασέμ Σουλεϊμανί το 2020, αλλά ενδεχομένως με ακόμη πιο σύνθετες συνέπειες. Αν τότε το Ιράν έχασε τον αρχιτέκτονα της περιφερειακής στρατιωτικής του ισχύος, τώρα έχασε ταυτόχρονα τον άνθρωπο που γεφύρωνε πολιτική, στρατηγική και διπλωματία και εκείνον που εγγυάτο την εσωτερική επιβολή και συνοχή του καθεστώτος.
Ο Λαριτζανί δεν ήταν απλώς ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος ασφαλείας, αλλά ο βασικός διαμεσολαβητής μεταξύ των ανταγωνιστικών πόλων του ιρανικού συστήματος εξουσίας, με επιρροή που εκτεινόταν από τους Φρουρούς της Επανάστασης έως τις διεθνείς επαφές με τη Μόσχα και το Πεκίνο. Την ίδια στιγμή, ο Σολεϊμανί, ως επικεφαλής της Μπασίτζ, ενσάρκωνε τον σκληρό μηχανισμό εσωτερικού ελέγχου, υπεύθυνο για την καταστολή κάθε μορφής αμφισβήτησης. Μαζί, συγκροτούσαν δύο συμπληρωματικούς πυλώνες: τη στρατηγική καθοδήγηση και την επιχειρησιακή επιβολή. Η απώλειά τους εκτιμάται ότι διαρρηγνύει την ίδια τη λειτουργική ισορροπία του ιρανικού καθεστώτος σε μια στιγμή πολεμικής πίεσης και αβεβαιότητας, πλήττοντας την ικανότητά του να διατηρήσει τον έλεγχο τόσο στο εσωτερικό όσο και στο περιφερειακό πεδίο.
Ο ισραηλινός υπουργός Αμυνας Ισραελ Κατς ανακοίνωσε χθες την εξόντωση των Λαριτζανί και Σολεϊμανί με στοχευμένες επιθέσεις του ισραηλινού στρατού τη νύχτα της Δευτέρας στην Τεχεράνη. «Πήγαν να συναντήσουν στα βάθη της Κόλασης τον Αλί Χαμενεΐ», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι η εντολή προς τον ισραηλινό στρατό ήταν «να καταδιώξει ανελέητα τους ηγέτες του καθεστώτος του τρόμου και της καταστολής στο Ιράν». Ακολούθως και ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε πως η εξόντωση του Αλί Λαριτζανί δίνει στους Ιρανούς «την ευκαιρία να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους». Αργά χθες, η κρατική τηλεόραση του Ιράν επιβεβαίωσε τον θάνατο του στρατηγού Σολεϊμανί αρχικά, καθώς και του Λαριτζανί λίγο αργότερα.
Αλί Λαριτζανί
Ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του μηχανισμού ασφαλείας του Ιράν, πέρασε πολλά χρόνια στη σκιά της ιρανικής εξουσίας πριν ο πόλεμος κατά του Ισραήλ και των ΗΠΑ τον εκτοξεύσει στο προσκήνιο ως κεντρικό πρόσωπο του μηχανισμού λήψης αποφάσεων. Μετά τον θάνατο του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ήταν ο de facto ηγέτης του ιρανικού καθεστώτος, ενώ και πριν θεωρείται ότι ήταν πρόσωπο που έπαιρνε αποφάσεις και κινούσε τα νήματα. Σύμφωνα με πηγές, ήταν εκείνος που κατηύθυνε τις επιθέσεις και διέτασσε πλήγματα κατά του Ισραήλ και των χωρών του Κόλπου. Μάλιστα, την περασμένη εβδομάδα αψήφησε τους βομβαρδισμούς για να συμμετάσχει σε διαδήλωση στους δρόμους της Τεχεράνης.
Στενός και έμπιστος συνεργάτης του Χαμενεΐ, ο Λαριτζανί ήταν μεταξύ των αξιωματούχων στους οποίους ο ανώτατος ηγέτης είχε αναθέσει την εκπόνηση σχεδίου για τη διασφάλιση της επιβίωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε περίπτωση δολοφονίας του. Μέλος επιφανούς οικογένειας, διετέλεσε για 12 χρόνια πρόεδρος του κοινοβουλίου. Το 2021 του ανατέθηκε η διαπραγμάτευση μιας 25ετούς συνολικής στρατηγικής συμφωνίας με την Κίνα, αξίας δισεκατομμυρίων, η οποία αποτέλεσε κρίσιμη «ανάσα» για την ιρανική οικονομία που είχε πληγεί από δυτικές κυρώσεις. Πριν από την έναρξη των επιθέσεων ΗΠΑ – Ισραήλ, το χαρτοφυλάκιό του διευρύνθηκε. Ηταν υπεύθυνος για την καταστολή πρόσφατων διαδηλώσεων που ζητούσαν το τέλος της διακυβέρνησης των ισλαμιστών, χρησιμοποιώντας θανατηφόρα βία για τη διάλυσή τους. Διατηρούσε τον έλεγχο για την πάταξη κάθε διαφωνίας και αποτελούσε βασικό σύνδεσμο με συμμάχους του Ιράν, όπως η Ρωσία, αλλά και με περιφερειακούς παράγοντες, όπως το Κατάρ και το Ομάν. Επέβλεπε επίσης τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον και είχε εκπονήσει σχέδια για τη διαχείριση της χώρας σε ενδεχόμενο πολέμου με τις ΗΠΑ, ενώ ήταν και το πρόσωπο που έβγαινε προς τα έξω με συνεντεύξεις σε ιρανικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης αλλά και με παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα. Μάλιστα, η άνοδός του περιόρισε εν μέρει τον ρόλο του προέδρου του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, γιατρού και σχετικά μετριοπαθούς πολιτικού.
Χωρίς το θρησκευτικό υπόβαθρο που απαιτείται για τη θέση του ανώτατου ηγέτη, ο Λαριτζανί κινήθηκε στους διαδρόμους της υψηλής πολιτικής μαζί με τα αδέλφια του. Υποψήφιος για την προεδρία ήταν μόνο μία φορά, το 2005, όταν ηττήθηκε από τον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ.
Γκολαμρεζά Σολεϊμανί
Ο Γκολαμρεζά Σολεϊμανί, γεννημένος το 1964, μεγάλωσε σε περίοδο έντονων πολιτικών αναταραχών που οδήγησαν στην Ισλαμική Επανάσταση. Ηταν ταξίαρχος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και από το 2019 διοικητής της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ, που είναι επιφορτισμένη με τη διατήρηση της τάξης στο Ιράν. Εντάχθηκε στους Φρουρούς το 1980 κατά τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ και ανέλαβε διοικητικούς ρόλους σε επαρχιακές μονάδες. Ως επικεφαλής της Μπασίτζ, διαχειριζόταν ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας, επέβλεπε τη στρατολόγηση, εκπαίδευση και ανάπτυξη δυνάμεων για επιχειρήσεις ασφαλείας και την καταστολή διαδηλώσεων, γεγονός που έχει οδηγήσει σε διεθνείς κυρώσεις εις βάρος του.
Μαζί με τους Φρουρούς της Επανάστασης οι δυνάμεις της Μπασίτζ αποτελούσαν εδώ και αρκετές μέρες στόχο αεροπορικών επιδρομών του Ισραήλ. Κατά τον ισραηλινό στρατό, η εξόντωση του Σολεϊμανί προστίθεται σε αυτή δεκάδων υψηλόβαθμων διοικητών των ενόπλων δυνάμεων του ιρανικού καθεστώτος κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, καταφέροντας σκληρό πλήγμα στις δομές διοίκησης και ελέγχου του καθεστώτος όσον αφορά την ασφάλεια.
Σύμφωνα με αναλυτές, οι δύο θάνατοι δείχνουν ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να διαθέτει πληροφορίες για τις κινήσεις της ανώτατης ηγεσίας του Ιράν μέσα στην Τεχεράνη και μπορεί να τις αξιοποιεί, σε συνδυασμό με τον σχεδόν πλήρη έλεγχο του εναέριου χώρου από τις ΗΠΑ, για να πραγματοποιεί πλήγματα κατά βούληση.