Жылына 200 мың тоннаға дейін - министр жанармайдың жасырын экспорты туралы
Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов Қазақстан жанар-жағармай материалдарын шетелге жасырын шығару мәселесімен әлі де бетпе-бет келіп отырғанын растады. Оның айтуынша, заңсыз экспорт көлемі кей жылдары 100–200 мың тоннаға дейін жетуі мүмкін, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.
Жанармайдың шекара арқылы заңсыз шығарылуы мүмкін екені туралы хабарламаларға пікір білдіре отырып, министр бұл мәселе талқыланып келе жатқанына бірнеше жыл болғанын атап өтті.
"Жасырын экспорт өте үлкен әрі өзекті мәселе. Біз бұл туралы үшінші жыл қатарынан айтып келеміз. Көлемі кейде жылына 100, 200 мың тоннадан асып кетуі мүмкін", - деді Ақкенженов Үкімет кулуарында.
Энергетика министрлігі басшысының сөзінше, заңсыз тасымалдың басты себебі - Қазақстан мен көршілес елдердегі жанармай бағасының айтарлықтай айырмашылығында.
"Егер біздегі бағаны көршілермен салыстырсақ, мәселен, Өзбекстанда ол шамамен екі есе жоғары. Бүгін Ресейдегі бағаларды қарадым, кей аймақтарда бензин литріне 800 теңгеге дейін жетеді. Ал бізде 92-бензин 233 теңге тұрады", - деді министр.
Оның айтуынша, мұндай айқын айырмашылық жанармайды заңсыз шығаруға экономикалық ынта тудырады.
"Кейбір пысық азаматтар біздің бензинді, соның ішінде Ресей Федерациясына шығару үшін барын салатыны түсінікті", - деп түйіндеді Ақкенженов.
Қазақстаннан жанармай шығару схемалары әшкереленді
Қаржылық мониторинг агенттігі (ҚМА) Қазақстаннан жанармайды заңсыз шығарудың бірнеше ірі схемасын анықтады. Ірі заң бұзушылықтардың бірі Маңғыстау облысында тіркелді. ҚМА мәліметінше, мұнда 2022 жылдан бері 28,5 мың тоннадан астам есепке алынбаған мұнайды өңдеген заңсыз шағын мұнай өңдеу зауыты жұмыс істеген. Өндірілген өнім кейін мазут түрінде шекара асырылған.
Былтыр Түркістан облысында Өзбекстанға бензинді контрабандалық жолмен шығаруды ұйымдастырған трансұлттық қылмыстық топ әрекетіне тосқауыл қойылды. ҚМА ақпараты бойынша, қаскөйлер жанармайды заңсыз тасымалдау үшін мемлекеттік шекара астынан қазылған арнайы жабдықталған туннельді пайдаланған.
Бұған дейін Қырғызстанға АИ-92 бензинін контрабандалық жолмен шығарумен айналысқан қылмыстық топқа қатысты тергеу аяқталған болатын. Тергеу мәліметінше, заңсыз экспортталған жанармайдың жалпы көлемі 190 мың тоннадан асқан, ал құны 37 миллиард теңгеден астам сомаға бағаланып отыр.
Сонымен қатар Қазақстанның шекара маңындағы аудандарында жанармай бактары қайта жабдықталған көліктер жаппай анықталып жатыр. Осыған байланысты премьер-министр Олжас Бектенов шекарадағы бақылауды күшейтіп, жанармай тапшылығына жол бермеуді тапсырды.