Τι συνέβη ή τι σημαίνει;
Οι τρομοκράτες της «17 Νοέμβρη» παρέμεναν ασύλληπτοι, σχεδόν ελεύθερα κινούμενοι στην ελληνική επικράτεια, επί είκοσι επτά χρόνια. Εάν το 1975, το 1995 έστω, υπήρχαν οι σημερινές τεχνολογίες, ίσως να είχαν εντοπιστεί μέσα σε είκοσι επτά λεπτά. Δύο αυτόπτες μάρτυρες στους τόπους των εγκλημάτων να τους φωτογράφιζαν με τα τηλέφωνά τους, θα αρκούσε.
Οι εμπρηστές της Μαρφίν – θα μου πείτε – κατάφερναν να διαφεύγουν επί μιάμισι δεκαετία. Και ακόμα μένει να αποδειχθεί δικαστικά η ενοχή των προσφάτως συλληφθέντων. Εκείνοι ωστόσο είχαν καλύψει επιμελέστατα τα χαρακτηριστικά τους. Πήγαιναν καμουφλαρισμένοι για να κάνουν το κακό. Ενώ ο Κουφοντίνας και οι Ξηροί δεν φορούσαν καν μάσκες, καν καπέλα. Παρίσταναν, προτού σηκώσουν τα όπλα, τους τυχαίους περαστικούς. Προστατεύονταν από την ανωνυμία του απλού ανθρώπου.
Ποια ανωνυμία πλέον; Απαντες παρακολουθούμαστε αδιαλείπτως. Σε κάθε δημόσιο χώρο μας απαθανατίζουν – δίχως να έχει ζητηθεί η συναίνεσή μας – κάμερες. Αλλά και μες στο σπίτι, στο «άσυλό» μας, η επαγγελματική και η κοινωνική μας δραστηριότητα – και οι έρωτές μας ακόμα, κυρίως εκείνοι – περνούν κι αποθηκεύονται μέσα στα κινητά ή στα «cloud». Στα ψηφιακά συννεφάκια μας. «Τραγούδια και βρισιές κι αστεία, στον καμπινέ και στην τραπεζαρία…» όπως προφητικά έγραψε ο Βολφ Μπίρμαν και τον μελοποίησε ο Θάνος Μικρούτσικος το 1975. Μια άρση του απορρήτου να διατάξει ο εισαγγελέας, θα μας κάνουν φύλλο και φτερό.
Κάποιοι ιδιόρρυθμοι δεν έχουν κινητό; Αυτό κι αν είναι εκ προοιμίου εξαιρετικά ύποπτο. Οσο για τους πονηρεμένους που απορρίπτουν τα «έξυπνα» τηλέφωνα και νιώθουν ασφαλείς χρησιμοποιώντας συσκευές παλιάς κατασκευής, τους έχω άσχημα νέα. Μπορούν και πάλι να ιχνηλατηθούν. Με κάπως μεγαλύτερη ίσως προσπάθεια. Το προ εικοσαετίας «2G» προσφέρει στον χρήστη μικρότερη ασφάλεια κι από το σημερινό «5G».
Τούτων δοθέντων, έχουν ζοριστεί αφάνταστα οι συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας. Ποιος ασύλληπτος δολοφόνος; Ποιος φαντομάς; Πιο δύσκολα στις μέρες μας λύνεις σταυρόλεξο παρά εξιχνιάζεις έγκλημα. Οι αριθμοί το επιβεβαιώνουν. Στο 94,64% των ανθρωποκτονιών, που συνέβησαν στη χώρα μας μέσα στο πρώτο επτάμηνο του 2026, οι δράστες έχουν κιόλας βρεθεί. Το διαφεύγον 5,36% δεν πρέπει να κοιμάται διόλου ήσυχο.
Είναι να απορεί κανείς με την αφέλεια κάποιων «πονηρών». Πώς φαντάστηκε η γιατρός Ιωάννα Γάκα – κυρία του κόσμου, μορφωμένη κατά δήλωσή της – ότι σβήνοντας μηνύματα και φωτογραφίες θα έβγαινε λάδι για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη; Αμ ο άλλος; Ο ελικοπτεράς Μπάμπης Αναγνωστόπουλος; Που σκηνοθέτησε κοτζάμ ληστεία από άγνωστους δήθεν εισβολείς και δέθηκε μονάχος του σε μια καρέκλα – αφού κρέμασε πρώτα το σκυλί – και δεν σκέφτηκε καν ότι τα βήματά του καταγράφονταν από το τηλέφωνο στην τσέπη του ενώ η επιθανάτια αγωνία της αδικοχαμένης Καρολάιν από το ρολόι της; Να μη μιλήσουμε για το άλλο εξυπνοπούλι που σκότωσε τον πολωνοαμερικανό καθηγητή και νόμισε πως τη γλίτωσε επειδή χρησιμοποίησε το κινητό του παιδιού του και κουκουλώθηκε με μια κουβέρτα μετά τον φόνο;
Είναι οι εγκληματίες και εγκληματικά συνάμα ηλίθιοι; Το φέρσιμο πολλών τους θυμίζει κάτι νήπια, που κρύβονται πίσω από τις κουρτίνες στο σαλόνι και επειδή δεν βλέπουν εκείνα τους γονείς τους, νομίζουν ότι και τα ποδαράκια τους, κι ας περισσεύουν, έχουν γίνει αόρατα.
Ισχύει μήπως ότι λαχταρούν κατά βάθος να πιαστούν και να τιμωρηθούν, μήπως και εξιλεωθούν έτσι για τις πράξεις τους; Εάν ομολογούσαν πάντως ευθαρσώς και επικαλούνταν αντί για άλλοθι ελαφρυντικά, με μεγαλύτερη επιείκεια θα αντιμετωπίζονταν.
Και η πιο αποτρόπαια πράξη επιδέχεται ερμηνείες. Και ο στυγνότερος δολοφόνος αποτελεί προϊόν ενός κακοποιητικού κατά κανόνα περιβάλλοντος. Οσο ξεκαθαρίζει η γνώση μας, τόσο βαθαίνει – και σχετικοποιείται συχνά – η κρίση μας. Εάν ήμουν ποινικολόγος, δεν θα επιδιώκα να συγκαλύψω αλλά να αναδείξω, να φωτίσω τα πραγματικά περιστατικά. Να μεταφέρω το ενδιαφέρον, τη σκέψη των δικαστών από το τι συνέβη στο τι σημαίνει. «Τι έστιν αλήθεια;» ρώτησε ο Πιλάτος τον Ιησού. Εκείνος δεν απάντησε. Αφησε την απορία να στοιχειώνει τους ανθρώπους στους αιώνες.