The Atlantic: Ο Τραμπ εξετάζει επιθέσεις διαρκείας στο Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές παρά το ρίσκο σε διεθνές επίπεδο

Το ενδεχόμενο άμεσης λήξης του πολέμου με το Ιράν, εξετάζει οπρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και οι στενοί του συνεργάτες αναλογιζόμενοι διαφορετικές στρατηγικές. Στα άμεσα σχεδιά του φαίνεται να είναι τα πλήγματα σε βασικές υποδομές της χώρας οι οποίες θα «πληγώσουν» ακόμα περισσότερο την ήδη λαβωμένη χώρα που βρίσκεται τα όρια της οικονομικής κατάρρευσης. Είναι αυτό το ρίσκο κάτι που αξίζει να πάρει αναλογιζόμενος τις συνέπειες σε παγκόσμιο επίπεδο;

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη βρίσκεται στα πρόθυρα οικονομικής κατάρρευσης και πως ένας αμερικανικός αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ σε συνδυασμό με κυρώσεις θα αναγκάσει το Ιράν να υποχωρήσει στις διαπραγματεύσεις. Από την άλλη, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε αλλεπάλληλες επικοινωνίες με τον Τραμπ, προτείνει έναν ακόμα γύρο σφοδρών αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος.

Η αμερικανική διοίκηση φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο συνδυασμού των δύο αυτών προσεγγίσεων, ποντάροντας ότι το Ιράν βρίσκεται ήδη στα όρια της οικονομικής κατάρρευσης και πως λίγα ακόμη ισχυρά πλήγματα θα αρκούσαν για να πυροδοτήσουν αλλαγή καθεστώτος, αναφέρει σε δημοσίευμά του το The Atlantic.

Ο πρόεδρος εξετάζει το ενδεχόμενο επανεκκίνησης της στρατιωτικής εκστρατείας εναντίον του Ιράν με επιθέσεις διάρκειας αρκετών ημερών, πιθανότατα αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, σύμφωνα με αξιωματούχους. Στόχοι των επιθέσεων αναμένεται να είναι το οπλοστάσιο πυραύλων και drones του Ιράν, καθώς και οι ενεργειακές υποδομές και οι πυρηνικές εγκαταστάσεις. Σύμβουλος εκτός κυβέρνησης ανέφερε ότι «η οικονομική πίεση αποδίδει και πιστεύουμε ότι το Ιράν πλησιάζει το όριο». Οι νέες επιθέσεις, όπως σημείωσε, «θα τους ωθήσουν πέρα από αυτό».

Η εμπειρία, ωστόσο, δείχνει ότι αυτή η αισιοδοξία μπορεί να είναι αβάσιμη. Παρά την έντονη οικονομική πίεση, η διαπραγματευτική θέση του Ιράν παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Ο Τραμπ έχει ξαναπιστέψει ότι το Ιράν βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης, όμως διαψεύστηκε. Ενδεχόμενες νέες επιθέσεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν περιφερειακή κλιμάκωση, χωρίς να φέρουν το καθεστώς πιο κοντά στην παράδοση. Μιλώντας στο Μουσείο Ιεράς Άμυνας της Τεχεράνης, ο ταξίαρχος Χοσεΐν Μοχέμπι, εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, αναφέρθηκε σε επτά υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών στα Στενά του Ορμούζ ως πιθανούς «νέους στόχους» και προανήγγειλε «νέα όπλα» σε μελλοντικές επιθέσεις. Αν το αμερικανικό σχέδιο δεν γονατίσει το Ιράν, η Τεχεράνη ίσως γίνει ακόμη λιγότερο διατεθειμένη σε παραχωρήσεις.

Ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, πρώην αξιωματικός της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών με ειδίκευση στο Ιράν, σημειώνει: «Ο Τραμπ αναζητά απεγνωσμένα λύσεις για να βγει από αυτή τη δύσκολη θέση. Όμως δεν μπορείς να σχεδιάσεις έναν τριήμερο πόλεμο, γιατί δεν είναι μονομερής απόφαση. Δεν μπορείς να ελέγξεις πώς θα αντιδράσει το Ιράν». Παρ’ όλα αυτά, ο πρόεδρος φαίνεται αποφασισμένος να δράσει. «Κάτι θα γίνει, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, και μάλιστα σύντομα», δήλωσε χθες σε δημοσιογράφο πριν επιβιβαστεί στο Air Force One.

Αυξημένη πίεση και πολιτικοί υπολογισμοί

Παρά τους λόγους που καθιστούν πιθανή την αποτυχία νέων επιθέσεων, ο πρόεδρος εμφανίζεται ανυπόμονος καθώς η στρατηγική της οικονομικής ασφυξίας δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα. Σύμφωνα με αξιωματούχο και άτομο με γνώση των συνομιλιών, ο Τραμπ είχε ελπίσει ότι το Ιράν θα επέστρεφε στις διαπραγματεύσεις πριν τις ενδιάμεσες εκλογές. Αυτό δεν συνέβη, ενώ οι τιμές της ενέργειας παραμένουν υψηλές, δημιουργώντας δυσμενές πολιτικό κλίμα για τους Ρεπουμπλικανούς. Αν και ο Τραμπ έχει περιορίσει τη σκληρή ρητορική του απέναντι στην Τεχεράνη, η απογοήτευσή του είναι εμφανής, συχνά μέσα από νυχτερινές αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο Τραμπ έχει εξετάσει το ενδεχόμενο επανέναρξης των εχθροπραξιών πριν από τις εκλογές, με ορισμένους κύκλους στην Ουάσιγκτον να εκτιμούν ότι μια επίδειξη ισχύος θα μπορούσε να του προσφέρει ένα προεκλογικό πλεονέκτημα. Ο Νετανιάχου έχει επίσης ταχθεί υπέρ ενός νέου γύρου επιθέσεων πριν από τις δικές του εκλογές, όπως επιβεβαίωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Μέχρι στιγμής, ο Τραμπ δεν έχει εγκρίνει προληπτικό πλήγμα πριν τις εκλογές· μετά από σχετικό δημοσίευμα, οι αντιδράσεις στους Ρεπουμπλικανούς ήταν τόσο έντονες που ο πρόεδρος διέψευσε μέσω Truth Social κάθε τέτοιο ενδεχόμενο πριν τις κάλπες.

Αβεβαιότητα και διεθνείς επιπτώσεις

Αμερικανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι δεν έχει ληφθεί απόφαση για συνέχιση των επιθέσεων μετά τις εκλογές, αν και δημόσιες ενδείξεις προετοιμασίας υπάρχουν. Ορισμένοι ελπίζουν ότι η αβεβαιότητα για τις αμερικανικές προθέσεις θα διατηρήσει την Τεχεράνη σε εγρήγορση. Πρόσφατα, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επισκέφθηκε το Ισραήλ και συναντήθηκε με τον Νετανιάχου για να συζητήσουν το ιρανικό ζήτημα. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε χθες την εκκένωση μη απαραίτητου προσωπικού και οικογενειών από τη Σαουδική Αραβία λόγω της αύξησης των επιθέσεων από φιλοϊρανικές δυνάμεις στην Υεμένη.

Παραμένουν ερωτήματα για το εάν τα αποθέματα πυρομαχικών του Πενταγώνου, που είχαν μειωθεί επικίνδυνα στο απόγειο της σύγκρουσης, επαρκούν για την υπεράσπιση των αμερικανικών συμφερόντων στη Μέση Ανατολή. Ακόμη και η υπόνοια νέας σύγκρουσης έχει αναστατώσει τις αγορές: η τιμή του πετρελαίου εκτινάχθηκε και το χρηματιστήριο σημείωσε πτώση με την είδηση πιθανής επανέναρξης του πολέμου και ιρανικών επιθέσεων σε τάνκερ στα στενά. (Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε άμεσα σε αιτήματα για σχόλια. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, που ηγείται του πολέμου στο Ιράν, αρνήθηκε να σχολιάσει.)

Αντοχή του Ιράν και διεθνείς κυρώσεις

Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, που έχει ουσιαστικά διακόψει τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, σε συνδυασμό με κυρώσεις και ζημιές από επιθέσεις, έχουν οδηγήσει την οικονομία του Ιράν σε οριακή κατάσταση. Ο πληθωρισμός εκτοξεύεται και τα αγαθά είναι δυσεύρετα. Η ιστορικά χαμηλή ισοτιμία του ριάλ έχει αφήσει τους Ιρανούς να δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες.

Ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, δήλωσε ότι ο αποκλεισμός έχει αποτρέψει την εξαγωγή τουλάχιστον 25 δισ. δολαρίων πετρελαίου. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει απότομη συρρίκνωση της ιρανικής οικονομίας το 2026. Παρά τις προσπάθειες της Τεχεράνης να περιορίσει τη ζημιά με ελέγχους τιμών και διατήρηση εισαγωγών βασικών αγαθών, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις επικείμενης κατάρρευσης. Το καλοκαίρι, ο Μπέσεντ είχε υποσχεθεί «οικονομική βία» που θα οδηγούσε στην παράδοση του Ιράν. Χθες, το Υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέες κυρώσεις σε δίκτυα ναυτιλίας και διαμεσολαβητές που «έμμεσα βοηθούν την Τεχεράνη να συγκεντρώνει έσοδα για στρατιωτικά, οπλικά και πυρηνικά προγράμματα».

Ο ίδιος ο Μπέσεντ είχε δηλώσει σε δημοσιογράφους στη σύνοδο των G20 τον Αύγουστο: «Θα μπορούσε να συμβεί σε εβδομάδες ή μήνες – και η οικονομία δεν χρειάζεται να καταρρεύσει. Αρκεί να συνετιστεί το καθεστώς». Ωστόσο, αυτή η αισιοδοξία αγνοεί τα ιστορικά δεδομένα: οι σκληροπυρηνικοί της Τεχεράνης έχουν συνηθίσει στις κακουχίες του λαού και δεν έχουν υποχωρήσει ως τώρα.

Την ίδια ώρα, ο Νετανιάχου πιέζει επανειλημμένα τον Τραμπ – ο οποίος τον έχει στηρίξει στην προεκλογική του εκστρατεία – να ξεκινήσει επιχειρήσεις πριν τις ισραηλινές εκλογές και τις αμερικανικές που ακολουθούν, σύμφωνα με ισραηλινό τηλεοπτικό σταθμό. Το γραφείο του Νετανιάχου φέρεται να έχει διαψεύσει τον ισχυρισμό. Σε κάθε περίπτωση, ο πόλεμος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για το πολιτικό μέλλον τόσο του Νετανιάχου όσο και του Τραμπ. Το πώς και πότε θα τελειώσει, όμως, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από αυτούς.