Μάχη λόγω Ισραήλ στη Φιλαρμονική του Μονάχου – «Κορώνες» αντισημιτισμού

Το πρόγραμμα του μεγάλου μουσικού φεστιβάλ της Γάνδης περιελάμβανε για την περασμένη Πέμπτη 18 Σεπτεμβρίου μία ξεχωριστή παράσταση: ένα κοντσέρτο της Φιλαρμονικής του Μονάχου υπό τη διεύθυνση του ισραηλινού μαέστρου Λάχαβ Σάνι. Δεν πραγματοποιήθηκε. Την ακύρωσε η διεύθυνση του φεστιβάλ με το επιχείρημα ότι δεν μπορεί να παρουσιάσει στο κοινό του κοντσέρτο υπό τη διεύθυνση του Σάνι, διότι, κατά τους διοργανωτές, «δεν αποσαφηνίζει επαρκώς τη στάση του απέναντι στο γενοκτονικό καθεστώς του Τελ Αβίβ».

Ο 36χρονος μαέστρος είναι γεννημένος στο Τελ Αβίβ, είναι μουσικός διευθυντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Ισραήλ και αναλαμβάνει τη διεύθυνση της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Μονάχου για τη σεζόν 2026-2027.

Η απόφαση των διοργανωτών του φεστιβάλ προκάλεσε κύμα οργισμένων αντιδράσεων. «Η επιβολή μιας επαγγελματικής απαγόρευσης σε κάποιον αποκλειστικά εξαιτίας της καταγωγής του είναι επικίνδυνη και ανεύθυνη», αντέδρασε ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ ντε Βεβέρ. Ο γερμανός πρόεδρος της Δημοκρατίας Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγερ χαρακτήρισε «αντισημιτισμό» την απόφαση του βελγικού φεστιβάλ. Για «ανοιχτό αντισημιτισμό» μίλησε και ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.

Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, τον Οκτώβριο του 2023, οι γερμανικές Αρχές καταγράφουν κατακόρυφη άνοδο αδικημάτων με αντισημιτικά κίνητρα. Δράστες στις περισσότερες περιπτώσεις είναι άτομα με ακροδεξιές αντιλήψεις, άλλοι έχουν ισλαμιστικό υπόβαθρο, ενώ δεν λείπουν και δράστες από το αριστερό πολιτικό φάσμα.

Και όλα δείχνουν ότι ο σημερινός πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα απενοχοποιεί τον αντισημιτισμό στη Γερμανία, 80 χρόνια μετά το Άουσβιτς.

Τα όρια ανάμεσα στον αντισημιτισμό αφενός και την καταδίκη του Ισραήλ για τα εγκλήματα πολέμου στη Γάζα είναι λεπτά και δυσδιάκριτα. Παράδειγμα, ο αποκλεισμός της Φιλαρμονικής του Μονάχου από το φεστιβάλ της Γάνδης εξαιτίας του ισραηλινού διευθυντή της. Είναι μια «άκρως παράλογη απόφαση», λέει ο γερμανοϊσραηλινός ιστορικός Μέρον Μέντελ. Είναι αντισημιτισμός «όταν όλοι οι Ισραηλινοί θεωρούνται συλλήβδην υπόλογοι» για τα πεπραγμένα της κυβέρνησης Νετανιάχου, μολονότι η μεγάλη πλειοψηφία, 70%, ζητεί τον άμεσο τερματισμό του πολέμου και την απελευθέρωση των ομήρων.

Η κριτική στην ισραηλινή κυβέρνηση δεν είναι αυτόματα αντισημιτισμός, εξηγεί διευθυντής στο Εκπαιδευτικό Κέντρο Άννα Φρανκ στη Φρανκφούρτη, στο podcast «Auf den Punkt» της «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ».

Αντισημιτισμός είναι όμως το σύνθημα «Από το ποτάμι μέχρι τη θάλασσα» που προεξοφλεί την εξαφάνιση του Ισραήλ από τον χάρτη. Αλλά και η «πληθωριστική ταύτιση» του Ισραήλ με τη ναζιστική Γερμανία έχει μια γεύση αντισημιτισμού, για τον ιστορικό Μέντελ. Η εξίσωση των απογόνων των επιζώντων με τους Ναζί, λέει, «είναι λάθος και ηθικά προβληματική».