Η βαθιά ήττα που μεταμφιέζεται σε τακτική νίκη
Εάν διασπαστεί τελικά το μέτωπο των αγροτών, θα υπάρξει εκτόνωση της ρήξης; Ή μήπως θα υπάρξει μια βιαστική και επιδερμική απόκρυψή της με τη μορφή πρόσκαιρης τακτικής νίκης της κυβέρνησης; Η κρίση των Τεμπών και η κρίση των αγροτικών (και η διπλή εκδήλωσή της στον ΟΠΕΚΕΠΕ και στα τρακτέρ) επικοινωνούν; Ή είναι ανεξάρτητες;
Το πολιτικό κοινό που οργίζεται για τους χειρισμούς στην υπόθεση των Τεμπών είναι ίδιο με το κοινό που οργίζεται και συμμαχεί με τους αγρότες; Και τυχόν διάσπαση του μετώπου των αγροτών σημαίνει απόσβεση της «λαϊκής οργής»; Ή μήπως τόσο με τα Τέμπη όσο με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και την εξέλιξή του σε κατάρρευση των επιδοτήσεων έχουμε ποικιλία εκφράσεων μιας υποκείμενης συνολικής απόρριψης; Μια δομικής απόρριψης, χωρίς μάλιστα να υπάρχει στη θέση της καμία έγκριση, καμία πολιτική εναλλακτική;
Η πιθανή τακτική νίκη (διάλυση μετώπου, αποδυνάμωση μπλόκων, απάλειψη κοινωνικής συμπάθειας) μάλλον θα είναι μεταμφιεσμένη στρατηγική κυβερνητική ήττα. Η λογική «να σκεπάσουμε» το πρόβλημα (να δυναμώσει μια εσω-αγροτική σύγκρουση και να φύγουν από τις τηλεοράσεις τα τρακτέρ) δεν εξαλείφει το πολιτικό πρόβλημα. Οι σύμβουλοι, στελέχη ή κυβερνητικοί στρατηγοί που έχουν προτείνει την προσωπική αποδόμηση της κυρίας Καρυστιανού, τη μεγέθυνση των διαφορετικών τακτικών που έχει με τον κ. Πλακιά για να πληγεί το φαινόμενο Τεμπών, κάνουν λάθος, εξίσου με όποιους υπερπροβάλλουν τις «πομπές» αγροτικών στελεχών για να διαλύσουν την ηθική των διεκδικήσεων. Οι βολές προς τα αμαρτωλά αγροτικά στελέχη αποτελούν την προειδοποίηση και προς τους υπόλοιπους. Ομως το «ρετουσάρισμα» της πραγματικότητας (το πέρασμα του αγροτικού στην αφάνεια) δεν αποτελεί και την εξημέρωσή της και δεν εξαλείφει και το πολιτικό πρόβλημα. Μια ευρύτατα διαδεδομένη απογοήτευση, έναν αναχωρητισμό προς τις αδιόρατες ζώνες του πολιτικού.
Οταν συμβαίνει μια μαζική μετατόπιση προς την περιοχή της πολιτικής απόρριψης, καμιά δύναμη δεν μπορεί να την ανατρέψει. Ισως μόνο μια πολεμική κρίση. Ούτε καν η αποκάλυψη πιθανών «σκοτεινών κινήτρων ή ηθικών παρεκτοπίσεων των διαμαρτυρομένων.
Αντί μιας τολμηρής και εμπροσθοβαρούς επίλυσης πριν η φλόγα γίνει πυρκαγιά, ορισμένοι σύμβουλοι ή στελέχη της κυβέρνησης επιλέγουν τα στυλωμένα πόδια. Τα οποία κάμπτονται και μετακινούνται σε ένα επόμενο σημείο άμυνας. Και ούτω καθεξής. Σε όλα τα ανακύπτοντα γεγονότα δεν έγινε ανάλυση ούτε της δυναμικής ούτε της αρχιτεκτονικής του πολιτικού φαινόμενου που προήγαγε η κρίση. Αργά ρεφλέξ, κακή εκτίμηση, λανθασμένη ανάγνωση. Ετσι η πυρκαγιά δεν σβήνεται, αλλά καίει υπόγεια. Η κρίση του πορτοφολιού, του σουπερμάρκετ, η ταπεινή δηλαδή πλευρά οποιουδήποτε οικονομικού, πολιτικού έπους, είναι η πρώτη καύσιμη ύλη.
Στα μάτια των αμέτοχων, η σύνδεση της οικονομίας με τον συμφεροντολογικό αυτισμό των ευνοημένων, η διάχυτη διαφθορά στο διοικητικό και μικροεπιχειρηματικό επίπεδο, κάθε έννοια μεταρρύθμισης θεωρούνται υπονομευτικές της οικονομικής ακεραιότητας και εσωτερικεύονται ως απειλή. Αυτή η πολιτιστική, αντιληπτική καταστροφή (που δημιουργεί τους όρους μιας αμετάκλητης και μακρόχρονης ήττας του πολιτικού συστήματος) είναι πολύ σημαντικότερη και δραστικότερη στην ανάπτυξή της από την απλή τακτική μικροκίνηση των ελάχιστων πιονιών που απομένουν στη σκακιέρα.
Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ