Κώστας Σημίτης: Το όραμά του μέσα από τα δικά του λόγια
Τις χαρακτηριστικότερες περιγραφές του οράματος του Κώστα Σημίτη μάς τις έδωσε ο ίδιος στα βιβλία του. Ειδικότερα, στο «Πολιτική για μια δημιουργική Ελλάδα», εκτός μια προσωπική αποτίμηση του κυβερνητικού έργου του, κατέγραψε θέσεις με διαχρονική αξία για την πολιτική και την άσκηση εξουσίας. Ενώ στην πολιτική αυτοβιογραφία «Δρόμοι ζωής» οι προσωπικές αφηγήσεις για την πορεία της χώρας από τη δεκαετία του 1960 αποτελούν κριτικά (και αυτοκριτικά) σχόλια για την πολιτική ιστορία.
Η «ΤΕΧΝΗ» ΤΟΥ ΕΦΉΜΕΡΟΥ
«Η πολιτική στην Ελλάδα είναι συχνά κυρίως ζήτημα τακτικής. Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι οι πολιτικοί πρέπει να συντάσσονται με την όποια δημοφιλή άποψη, να αδιαφορούν για τις αντιφάσεις, εύκολα να υπόσχονται, εύκολα να ξεχνούν και να εμφανίζονται ότι διαθέτουν αμέσως λύσεις για όλα. Εκείνο που ενδιαφέρει είναι η στιγμή, η εντύπωση, το εφήμερο πλεονέκτημα. “Θα τα βρούμε” είναι η συνηθισμένη απάντηση μπροστά σε δυσκολίες. Αντίθετα, για εμένα η πολιτική προϋποθέτει σοβαρή και επίμονη δουλειά. Δεν μπορεί να στηριχθεί στην καπατσοσύνη και την εύκολη ρητορεία».
Η ΣΧΕΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗΣ
«Πεποίθησή μου ήταν ότι το πολιτικοποιημένο άτομο οφείλει να προωθεί το επίπεδο ηθικής συνείδησης της κοινωνίας. Χωρίς ηθική όχι μόνο δεν υπάρχει κριτήριο για τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν στον πολιτικό αγώνα, αλλά δεν μπορεί και να προσδιοριστεί το περιεχόμενο της αναγκαίας κοινωνικής αλλαγής. Στις προγραμματικές δηλώσεις αναφέρθηκα στο ήθος και το ύφος της εξουσίας και τόνισα την ανάγκη ένα κόμμα και μια κυβέρνηση να στηρίζονται σε ηθικές αρχές και πρακτικές. Η κυβέρνηση, πιστεύω, υπάρχει όχι για να διαιωνίζει την εξουσία της, αλλά για να διαμορφώνει μια καλύτερη κοινωνία».
ΜΙΑ ΔΙΑΡΚΗΣ ΜΑΧΗ
«O εκσυγχρονισμός δεν έχει ημερομηνία λήξης. Είναι μια διαρκής πολιτική-κοινωνική διεργασία, της οποίας το αντικείμενο καθορίζεται σε κάθε συγκεκριμένη ιστορική στιγμή με βάση τις αξίες και τις μόνιμες επιδιώξεις μας. Αυτές είναι κυρίως η επέκταση της δημοκρατίας, η κοινωνική δικαιοσύνη, η συνεχής διεύρυνση των δυνατοτήτων του ατόμου και μια ζωή με ολοένα λιγότερη αλλοτρίωση και καταπίεση.
O όρος “εκσυγχρονισμός” έχει περιεχόμενο, κοινωνική σημασία και πολιτική αξία. Αποτελεί εργαλείο δράσης για την αλλαγή της κοινωνίας όσο υπάρχει καταπιεστικό παρελθόν που καθορίζει το παρόν και εμποδίζει την προσαρμογή στο μέλλον, όσο αλλάζουν οι συνθήκες ζωής μας».
Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ
«Το επίτευγμα του ΠΑΣΟΚ ήταν η δημιουργία ενός ισχυρού και βιώσιμου νέου κόμματος στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Για πρώτη φορά μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η συντηρητική παράταξη έχασε τον έλεγχο της κυβερνητικής εξουσίας για μία οκταετία… Το ΠΑΣΟΚ έδωσε φωνή στους πολίτες με τα χαμηλότερα εισοδήματα. Προώθησε αποτελεσματικά τα αιτήματά τους. Μέχρι την ανάδειξή του, οι εργαζόμενοι – υπάλληλοι, αγρότες, μικροεπαγγελματίες – δεν είχαν πολιτική εκπροσώπηση».
ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΩΣ ΕΓΓΥΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
«Ο εκσυγχρονισμός επιβάλλει να δημιουργούμε μια κοινωνία με δυνάμεις που αναγνωρίζουν και αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τα προβλήματά της. Μια κοινωνία που δεν εμφανίζεται ανήμπορη, αλλά δυνατή και με αυτοπεποίθηση.
Η δυνατή κοινωνία είναι αποτέλεσμα αποκέντρωσης, μεταφοράς εξουσιών, δημιουργίας νέων κέντρων λήψης αποφάσεων, μιας όλο ευρύτερης συμμετοχής των πολιτών. Μόνιμος στόχος μας οφείλει να είναι μια πολιτεία οργανωτής και εγγυητής της ελευθερίας».