«Τη νίκη τη θεωρούσαμε δεδομένη»

Η κρίση των Ιμίων ήταν μία από τις τρεις μεγαλύτερες κρίσεις που είχαμε στην Ελλάδα τα τελευταία 60 χρόνια. Η πρώτη ήταν το 1974 με το Κυπριακό, η δεύτερη το 1987 και η τρίτη το 1996 με τα Ιμια. Μία εβδομάδα πριν τα γεγονότα είχαμε άσκηση στη συγκεκριμένη περιοχή. Την Παρασκευή το βράδυ εμείς είχαμε γυρίσει Αθήνα και τη Δευτέρα το πρωί πήραμε εντολή να αποπλεύσουμε και πάλι με προορισμό τα Ιμια.

Ο στόλος, έχοντας εκπαιδευθεί στο Αιγαίο, έπιασε με τα πλοία του κατάλληλες θέσεις. Για να καταλάβει ο κόσμος, ήμασταν περίπου δέκα μεγάλα και μικρά πλοία γύρω γύρω και στη μέση περίπου οκτώ με δέκα μεγάλα και μικρά τουρκικά πλοία.

Η κρίση άρχισε σταδιακά να κλιμακώνεται από τις ενέργειες των Τούρκων που ήταν αρκετά προκλητικές. Για όλα αυτά υπήρχε συνεχής ενημέρωση του επιτελείου. Οταν η κρίση άρχισε να εντείνεται, οι Τούρκοι έστειλαν άλλα τρία πλοία, αντιτορπιλικά και φρεγάτες από τα Δαρδανέλια.

Πήραμε εντολή στο «Αδρίας» να τα παρακολουθήσουμε. Τα εντοπίσαμε και τα παρακολουθούσαμε χωρίς αυτοί να καταλάβουν τίποτα, όπως μάθαμε μετά. Τότε μάθαμε από τα ΜΜΕ ότι ο πρωθυπουργός ενώ η κρίση κλιμακωνόταν δεν είχε πάει στο Κέντρο Επιχειρήσεων στο ΥΠΕΘΑ αλλά παρέμενε στο γραφείο του στη Βουλή. Το κλίμα όχι μόνο στο «Αδρίας», όπου ήμουν κυβερνήτης, αλλά σε όλες τις φρεγάτες ήταν «πάμε να τελειώνουμε».

Οχι να νικήσουμε, να «τελειώνουμε». Τη νίκη τη θεωρούσαμε δεδομένη. Οι Τούρκοι ήταν τελείως απροετοίμαστοι, αλλά κλιμάκωναν επικίνδυνα την κατάσταση, που είχε φτάσει λίγο πριν πατήσουμε τα κουμπιά των πυραύλων. Εμείς είχαμε αποδεσμευμένους κανόνες εμπλοκής, ενώ οι Τούρκοι δεν είχαν.

Τότε έρχεται εντολή να αποχωρήσουμε και να τελειώνει η κρίση. Ολο αυτό το διάστημα ζητούσαμε να βάλουμε φρουρά στα δυτικά Ιμια, καθώς φαινόταν ότι οι Τούρκοι κάτι ετοίμαζαν. Ενώ λοιπόν περιμέναμε να μας πουν τη σειρά με την οποία θα αποχωρήσουμε, μαθαίνουμε δι’ ασυρμάτου ότι ο Χόλμπρουκ είπε πως οι Τούρκοι έχουν ανέβει στα δυτικά Ιμια. Αυτό που φοβόμασταν έγινε.

Οι καιρικές συνθήκες ήταν τέτοιες που ήταν απόλυτα ευνοϊκές για επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων, ό,τι έπρεπε να περάσουν ανάμεσα στα πλοία με ένα φουσκωτό με υψηλό κυματισμό. Πολύ δύσκολο να τους εντοπίσεις και γι’ αυτό ζητάγαμε να βάλουμε φρουρά. Τότε αποφασίστηκε να σταλεί το ελικόπτερο.

Ο καιρός ήταν απαγορευτικός και όμως αυτά τα παιδιά, αυτοί οι ήρωες του ελικοπτέρου, είπαν «θα πάμε». Ηταν αποστολή αυτοκτονίας. Κι όχι μόνο έφτασαν, αλλά πήγαν και τόσο χαμηλά, επειδή είχε χαμηλή νέφωση και έβρεχε, που και πάλι άναψαν τον προβολέα για να δουν επάνω στο νησί και ο προβολέας αντανακλούσε στη βροχή που έπεφτε.

Πρέπει να κατέβηκαν μέχρι και τρία μέτρα από το έδαφος του νησιού για να δουν, και είδαν τις σκιές. Οι Τούρκοι δεν έριξαν. Αν έριχναν, θα μας ανέφερε αμέσως ο πιλότος ότι δέχεται πυρά, οπότε εκεί θα άναβε το «πελεκούδι» αφού είχαμε την εντολή αυτή. Αυτό που μου έχει μείνει 30 χρόνια μετά είναι πως τους Τούρκους ό,τι και να σου λένε δεν θα πρέπει να τους πιστεύεις και σε τέτοιες περιόδους θα πρέπει να υπάρχει ομοψυχία.

Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος είναι αντιναύαρχος ε.α.