Νομοθέτηση
Τα νούμερα του ΚΕΦΙΜ λένε μια αλήθεια που όλοι γνωρίζουν, έστω κι αν δεν μπορούν να την τεκμηριώσουν: οι ελληνικές πρακτικές νομοθέτησης δεν έχουν στ’ αλήθεια μεταρρυθμιστεί. Παρά τους όρκους πίστης που δίνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα τα κυβερνητικά στελέχη σε κάθε μορφή εκσυγχρονισμού του κράτους, τα στοιχεία του θινκ-τανκ δείχνουν πως πέρυσι το 13% των άρθρων στους νόμους (κατά μέσο όρο) δεν πέρασαν από δημόσια διαβούλευση, ενώ υπήρξαν και νόμοι όπου το ένα τρίτο των άρθρων εμφανίστηκαν μετά τη διαβούλευση – τι κι αν ο νόμος 4622/2019 για το επιτελικό κράτος και το εγχειρίδιο νομοπαρασκευαστικής μεθοδολογίας ορίζουν κάτι άλλο;
Κι αυτό δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα που επισημαίνουν οι μελετητές του Κέντρου Φιλελεύθερων Σπουδών. Το άρθρο 74 του Συντάγματος, στην παράγραφο 5, αναφέρει «νομοσχέδιο ή πρόταση νόμου που περιέχει διατάξεις άσχετες με το κύριο αντικείμενό τους δεν εισάγεται για συζήτηση. Προσθήκη ή τροπολογία άσχετη με το κύριο αντικείμενο του νομοσχεδίου ή της πρότασης νόμου δεν εισάγεται για συζήτηση». Το δε χιλιοδιαφημισμένο μάνιουαλ, που η κυβέρνηση εισήγαγε από το 2020 για το προπαρασκευαστικό στάδιο της κατάρτισης των νόμων, επικαλείται αυτήν ακριβώς την πρόβλεψη του Καταστατικού Χάρτη της χώρας.
Υπόσχεση
Κι όμως, σύμφωνα με σχετική έρευνα του ΚΕΦΙΜ, από τους νόμους που πέρασαν από τη Βουλή το 2025, το 51% ρύθμισαν μόνο ένα θέμα, ενώ το υπόλοιπο 49% όχι. Οι άσχετες διατάξεις δεν έχουν γίνει ακόμη εξαίρεση, επομένως. Παράλληλα, ο Δεκέμβριος παραμένει ο μήνας που σχεδόν κάθε «βέλτιστη πρακτική» νομοθέτησης ξεχνιέται. Ο,τι ψηφίζεται τότε γράφει τη χαμηλότερη μέση επίδοση ως προς την ποιότητα της διαδικασίας. Για παράδειγμα, ο νόμος 5264/2025 (αυτός για τον οποίο βρέθηκε απολογούμενη η κυβέρνηση μόλις την προηγούμενη εβδομάδα) ήταν ο τελευταίος της περσινής χρονιάς και περιλάμβανε 12 άρθρα σε τροπολογίες, τα οποία ναι μεν κατατέθηκαν δύο μέρες πριν από την ψήφισή του αλλά νύχτα.
Μερικές από τις πιο κακές δεκεμβριανές παραδόσεις θεσμοθέτησης των κανόνων που διέπουν την καθημερινότητα των πολιτών τηρήθηκαν πιστά στη συγκεκριμένη περίπτωση, δηλαδή. Τα παραπάνω στατιστικά εξηγούν γιατί η κοινή γνώμη είναι πάντα έτοιμη να θυμώσει με φωτογραφικές διατάξεις, όποιον κι αν αφορούν, ακόμη κι αν διευθετούν ζητήματα με τα οποία ίσως βρεθεί αντιμέτωπος ο καθένας. Κυρίως, όμως, διασαφηνίζουν γιατί μέχρι κι εκείνοι που πίστεψαν στην υπόσχεση της Ελλάδας 2.0 αμφισβητούν τώρα την ειλικρίνειά της, διερωτώμενοι αν δόθηκε για επικοινωνιακούς λόγους – σαν ένα πιασάρικο προεκλογικό αφήγημα που ξεχάστηκε στην πράξη.