Η νέα διαχωριστική γραμμή

Παλιά, στα χρόνια της αθωότητας, τα πράγματα ήταν εύκολα και τα διλήμματα σχετικά απλά: είχαμε το δίπολο Δεξιά – Αριστερά και οι δύο βασικές παρατάξεις συναγωνίζονταν ποια θα προσελκύσει το Κέντρο ώστε να κατακτήσει την εξουσία. Το δίπολο αυτό έλαβε στη συνέχεια διάφορες μορφές (φιλελευθερισμός – αντιφιλελευθερισμός, λαϊκισμός – αντιλαϊκισμός, ανοιχτός κόσμος – κλειστός κόσμος), για να εξελιχθεί στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, τουλάχιστον στην Ελλάδα, σε μια αντιπαράθεση ανάμεσα στους «μνημονιακούς» και τους «αντιμνημονιακούς».

Στις μέρες μας, οι πολιτικοί αναλυτές αναφέρονται όλο και συχνότερα σε μια νέα διαχωριστική γραμμή: σύστημα – αντισύστημα. Η σχετική ερώτηση, όσο αόριστη κι αν είναι, τίθεται πλέον και στις δημοσκοπήσεις. Οπως επισημαίνει σήμερα στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο διευθυντής ερευνών της GPO Αντώνης Παπαργύρης, σε πρόσφατη έρευνα της εταιρείας το 37,9% όσων έλαβαν μέρος δήλωσαν «συστημικοί» και το 39,4% «αντισυστημικοί». Στους πρώτους περιλαμβάνονται κυρίως οι ψηφοφόροι κομμάτων που έχουν ασκήσει εξουσία (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ), ενώ στους δεύτερους ψηφοφόροι των «κομμάτων διαμαρτυρίας» (Ελληνική Λύση, ΚΚΕ, Πλεύση Ελευθερίας).

Στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει τρίτη θητεία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα προσπαθήσει να πείσει ένα όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος των αντισυστημικών ψηφοφόρων ότι αυτό που προέχει είναι η σταθερότητα, ότι το συναίσθημα δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος και ότι ο πραγματικός αντίπαλός του δεν είναι κάτι απροσδιόριστο που ονομάζεται «χάος», αλλά κάτι πολύ συγκεκριμένο, και όχι ιδιαίτερα ελκυστικό, που λέγεται Ανδρουλάκης, Κωνσταντοπούλου ή Βελόπουλος. Το πρωθυπουργικό εγχείρημα δυσχεραίνεται από ένα άλλο εύρημα της προαναφερθείσας έρευνας της GPO, ότι δηλαδή μεταξύ των αναποφάσιστων το 41% δηλώνουν αντισυστημικοί (άρα πιο δύσκολα προσεγγίσιμοι) και μόλις το 24,1% συστηματικοί. Το καλό για τη Νέα Δημοκρατία, και για τα συστημικά κόμματα γενικότερα, είναι ότι το στρατόπεδο των αντισυστημικών δεν έχει ενιαίο ιδεολογικό αφήγημα ούτε έναν αναγνωρισμένο αρχηγό. Η απόπειρα της Μαρίας Καρυστιανού να εμφανιστεί ως υπερκομματική στιγματίστηκε από τις ακραίες θέσεις που έλαβε σε ζητήματα όπως οι αμβλώσεις ή η δήμευση των περιουσιών διεφθαρμένων πολιτικών.

Υπάρχουν βέβαια και οι «συστημικοί ψηφοφόροι» που εμφανίζονται απογοητευμένοι από τη λειτουργία των θεσμών. Σε αυτούς, ο Πρωθυπουργός προσφέρει τη συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα είναι αρκετό.