Πόσο ακίνδυνα είναι τα χάπια για την κακή χοληστερόλη; Έρευνα αποκαλύπτει την αλήθεια για τις παρενέργειες

Μια εκτεταμένη ανάλυση κλινικών δοκιμών δείχνει ότι η πλειονότητα των παρενεργειών που αναγράφονται στις συσκευασίες των στατινών ενδέχεται να μην προκαλούνται από τα ίδια τα φάρμακα.

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις ευθύνονται για περίπου 20 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο και αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα τέταρτο των θανάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι στατίνες χρησιμοποιούνται ευρέως, καθώς μειώνουν τη «κακή» χοληστερόλη (LDL) και έχει αποδειχθεί επανειλημμένα ότι μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς εξακολουθούν να ανησυχούν για πιθανές παρενέργειες, ιδίως όταν εμφανίζονται συμπτώματα μετά την έναρξη μιας νέας θεραπείας.

Για να διερευνηθεί εάν οι στατίνες ευθύνονται πράγματι για τα προβλήματα που τους αποδίδονται, ερευνητές συγκέντρωσαν δεδομένα από 23 μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες της συνεργασίας Cholesterol Treatment Trialists’ Collaboration. Η ανάλυση περιέλαβε 123.940 συμμετέχοντες σε 19 μελέτες που συνέκριναν θεραπεία με στατίνες έναντι εικονικού φαρμάκου, καθώς και 30.724 συμμετέχοντες σε τέσσερις μελέτες που συνέκριναν εντατικότερη με λιγότερο εντατική θεραπεία με στατίνες.

Σχεδόν για όλες τις καταστάσεις που αναφέρονται στα φύλλα οδηγιών ως πιθανές παρενέργειες, η συχνότητα εμφάνισης συμπτωμάτων ήταν παρόμοια μεταξύ όσων λάμβαναν στατίνες και όσων λάμβαναν εικονικό φάρμακο. Ενδεικτικά, ετησίως το 0,2% των συμμετεχόντων που λάμβαναν στατίνες ανέφεραν γνωστικά ή προβλήματα μνήμης, ποσοστό ίδιο με εκείνο της ομάδας του εικονικού φαρμάκου.

Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι, αν και ορισμένοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα κατά τη διάρκεια της θεραπείας, οι στατίνες σπάνια αποτελούν την αιτία τους.

Κύρια σημεία της ανάλυσης:

• Δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση κινδύνου για σχεδόν καμία από τις παρενέργειες που αναφέρονται στα ενημερωτικά φυλλάδια των στατινών.
• Η χρήση στατινών δεν συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο απώλειας μνήμης ή άνοιας, κατάθλιψης, διαταραχών ύπνου, στυτικής δυσλειτουργίας, αύξησης βάρους, ναυτίας, κόπωσης ή πονοκεφάλων.
• Παρατηρήθηκε μικρή αύξηση στα μη φυσιολογικά αποτελέσματα ηπατικών εξετάσεων αίματος (περίπου 0,1% των ασθενών), χωρίς ωστόσο να υπάρχει αντίστοιχη αύξηση σοβαρών ηπατικών παθήσεων όπως ηπατίτιδα ή ηπατική ανεπάρκεια.

Η Christina Reith, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Oxford Population Health και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Οι στατίνες είναι σωτήρια φάρμακα που έχουν χρησιμοποιηθεί από εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους τα τελευταία 30 χρόνια. Οι ανησυχίες για την ασφάλειά τους έχουν αποτρέψει πολλούς από τη λήψη τους, παρά τον υψηλό κίνδυνο καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού. Η μελέτη μας παρέχει διαβεβαίωση ότι, για τους περισσότερους, τα οφέλη υπερτερούν κατά πολύ των κινδύνων».

Προηγούμενες μελέτες των ίδιων ερευνητών είχαν δείξει ότι τα μυϊκά συμπτώματα που αποδίδονται στις στατίνες προκαλούνται μόνο στο 1% των ασθενών κατά τον πρώτο χρόνο θεραπείας, χωρίς περαιτέρω αύξηση αργότερα. Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι οι στατίνες μπορούν να αυξήσουν ελαφρώς τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, γεγονός που μπορεί να επισπεύσει την εμφάνιση διαβήτη σε άτομα υψηλού κινδύνου.

Ο Καθηγητής Bryan Williams, Επιστημονικός και Ιατρικός Διευθυντής του British Heart Foundation, τόνισε: «Τα ευρήματα είναι εξαιρετικά σημαντικά και παρέχουν τεκμηριωμένη διαβεβαίωση στους ασθενείς. Οι στατίνες σώζουν ζωές και προστατεύουν από καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά. Από τις 66 πιθανές παρενέργειες που εξετάστηκαν, μόνο τέσσερις συνδέθηκαν με τη χρήση στατινών και μάλιστα σε πολύ μικρό ποσοστό ασθενών».

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν απαραίτητο αντίβαρο στην παραπληροφόρηση γύρω από τις στατίνες και μπορούν να αποτρέψουν περιττούς θανάτους από καρδιαγγειακές παθήσεις».

Ο Καθηγητής Sir Rory Collins, Επίτιμος Καθηγητής Ιατρικής και Επιδημιολογίας στο Oxford Population Health και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε: «Οι ετικέτες των στατινών περιλαμβάνουν ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες βασισμένες κυρίως σε μη τυχαιοποιημένες μελέτες, οι οποίες μπορεί να είναι μεροληπτικές. Συγκεντρώσαμε όλα τα διαθέσιμα δεδομένα από μεγάλες τυχαιοποιημένες δοκιμές ώστε να αξιολογήσουμε αξιόπιστα τα ευρήματα. Τώρα που γνωρίζουμε πως οι στατίνες δεν προκαλούν την πλειονότητα των παρενεργειών που αναγράφονται στα φυλλάδια, απαιτείται άμεση αναθεώρηση των πληροφοριών για να βοηθηθούν ασθενείς και γιατροί να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις».

Όλες οι δοκιμές που περιλήφθηκαν στην ανάλυση ήταν μεγάλης κλίμακας, με τουλάχιστον 1.000 συμμετέχοντες, και παρακολούθησαν τους ασθενείς για διάστημα σχεδόν πέντε ετών. Ήταν διπλά τυφλές μελέτες, ώστε ούτε οι συμμετέχοντες ούτε οι ερευνητές να γνωρίζουν ποιος λάμβανε τη θεραπεία, εξασφαλίζοντας έτσι αντικειμενικά αποτελέσματα.