Ευλογιά των πιθήκων: Από σκίουρο η μετάδοσή του σε πιθήκους
Επιστήμονες κατέγραψαν για πρώτη φορά την άμεση μετάδοση του ιού της ευλογιάς των πιθήκων από είδος σκίουρου σε άλλο πληθυσμό άγριων ζώων, επιβεβαιώνοντας επιστημονικές θεωρίες ότι ορισμένοι σκίουροι λειτουργούν ως φυσικός «ταμιευτήρας» του παθογόνου που δυνητικά μπορεί να προκαλέσει επιδημίες mpox στους ανθρώπους.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature, αναγνωρίζει τους σκίουρους με πυρόχρωμα πόδια (Funisciurus pyrropus) ως πιθανό ξενιστή-ταμιευτήρα του ιού της ευλογιάς των πιθήκων (MPXV). Οι ερευνητές εντόπισαν την προέλευση μιας επιδημίας το 2023 στην Ακτή Ελεφαντοστού σε έναν μολυσμένο σκίουρο.
Ερευνητές του Ινστιτούτου Helmholtz για τη Μία Υγεία (HIOH), σε συνεργασία με το Πρόγραμμα Χιμπατζήδων Taï, κατέγραψαν την επιδημία στις αρχές του 2023. Περίπου το ένα τρίτο μιας ομάδας παρακολουθούμενων μαύρων μαγκαμπέι στο Εθνικό Πάρκο Taï παρουσίασε συμπτώματα μόλυνσης από mpox.
Τέσσερα πιθηκοειδή πέθαναν, ενώ το ξέσπασμα διήρκεσε από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του ίδιου έτους. Η ανάλυση του ιικού γονιδιώματος αποκάλυψε ότι ο ιός που εντοπίστηκε στις μολυσμένες μαϊμούδες ήταν σχεδόν πανομοιότυπος με στέλεχος MPXV που είχε βρεθεί σε έναν πυροπόδαρο σκίουρο σχοινιού, ο οποίος εντοπίστηκε νεκρός 12 εβδομάδες νωρίτερα στην ίδια περιοχή.
Δείγματα κοπράνων των μαγκαμπέι που συλλέχθηκαν πριν από την επιδημία περιείχαν DNA τόσο του ιού όσο και του σκίουρου, επιβεβαιώνοντας τη μετάδοση μεταξύ ειδών.
Παρατηρήσεις πεδίου έδειξαν ότι οι μαύροι μαγκαμπέι κυνηγούν και τρέφονται με πυροπόδαρους σκίουρους σχοινιού, γεγονός που εξηγεί την άμεση μετάδοση του ιού. Αν και οι σκίουροι είχαν θεωρηθεί πιθανοί φορείς του MPXV ήδη από το 1985, όταν ο ιός απομονώθηκε για πρώτη φορά στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η συγκεκριμένη μελέτη αποτελεί την πρώτη επιβεβαιωμένη περίπτωση φυσικής μετάδοσης από σκίουρο σε άλλο είδος.
«Η αναγνώριση των ζωικών πηγών του ιού και των οδών έκθεσης που οδηγούν σε μετάδοση μεταξύ ειδών αποτελούν βασικά βήματα για την κατανόηση των μηχανισμών διαπερατότητας και την ανάπτυξη αποτελεσματικών μέτρων πρόληψης», δήλωσε η Livia V. Patrono, μία από τους κύριους συγγραφείς του HIOH.
Επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία
Τα ευρήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη δημόσια υγεία. Καθώς η πίεση από το κυνήγι έχει μειώσει τους πληθυσμούς μεγαλύτερων θηραμάτων στη Δυτική και Κεντρική Αφρική, τα τρωκτικά –συμπεριλαμβανομένων των σκίουρων– αποτελούν πλέον συχνότερη πηγή τροφής για τους ανθρώπους.
Οι ερευνητές συνιστούν αυξημένη ενημέρωση των κοινοτήτων που έρχονται σε επαφή με άγρια ζώα, ιδίως των παιδιών. «Αυτή η ανακάλυψη ήταν δυνατή μόνο χάρη στη μακροχρόνια οικολογική έρευνα και τη συνεχή παρακολούθηση της υγείας στο Εθνικό Πάρκο Taï», ανέφερε ο Fabian Leendertz, κύριος συγγραφέας και διευθυντής του HIOH.
«Πρέπει να διατηρήσουμε και να επεκτείνουμε τέτοιες προσπάθειες για να κατανοήσουμε καλύτερα και να μειώσουμε τους κινδύνους από τις αναδυόμενες λοιμώδεις ασθένειες».