Η NASA κατέγραψε το «κύκνειο άσμα» ενός άστρου 1.000 έτη φωτός μακριά

Η NASA και το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble κατέγραψαν με εντυπωσιακή λεπτομέρεια το τελευταίο «θέαμα» ενός άστρου στον αστερισμό του Κύκνου, περίπου 1.000 έτη φωτός μακριά από τη Γη. Το άστρο φαίνεται να ζει την τελική του πράξη, φωτίζοντας το διάστημα με μια εντυπωσιακή παράσταση πριν σβήσει οριστικά.

Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως Νεφέλωμα του Αυγού (Egg Nebula), ονομασία που προέρχεται από την εμφάνισή του: ο πυρήνας του μοιάζει με κρόκο αυγού, περιβαλλόμενος από λευκές αποχρώσεις σκόνης και αερίων. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά δυναμικό νεφέλωμα, με δίδυμες δέσμες φωτός να διαπερνούν κυματιστές αψίδες υλικού, δημιουργώντας ένα μοναδικό οπτικό φαινόμενο.

Σε αντίθεση με τα περισσότερα νεφελώματα που λάμπουν χάρη στην ιονισμένη ύλη τους, εδώ το φως προέρχεται από το ίδιο το ετοιμοθάνατο άστρο, το οποίο διαπερνά τα ανοίγματα του σκονισμένου κελύφους του. Η νέα εικόνα του Hubble Space Telescope δεν αποτελεί απλώς ένα εντυπωσιακό στιγμιότυπο, αλλά και ένα πολύτιμο εργαλείο για τη μελέτη της εξέλιξης των άστρων.

Το πρώτο και πιο κοντινό προ-πλανητικό νεφέλωμα

Σύμφωνα με τη NASA, το Νεφέλωμα του Αυγού είναι ένα προ-πλανητικό νεφέλωμα, δηλαδή ένα πρώιμο στάδιο πριν από τη δημιουργία ενός πλανητικού νεφελώματος — ενός φωτεινού κελύφους αερίων και σκόνης που αποβάλλεται από ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο στο τέλος της ζωής του. Είναι «το πρώτο, νεότερο και πλησιέστερο προ-πλανητικό νεφέλωμα που έχει ανακαλυφθεί», όπως αναφέρει η υπηρεσία.

Αν και τα πλανητικά νεφελώματα δεν σχετίζονται άμεσα με πλανήτες, αποτελούν το υλικό από το οποίο σχηματίζονται μελλοντικά αστρικά συστήματα με πλανήτες, όπως το δικό μας. Επειδή το προ-πλανητικό στάδιο διαρκεί μόλις λίγες χιλιάδες χρόνια, το Νεφέλωμα του Αυγού προσφέρει στους επιστήμονες μια σπάνια ευκαιρία να παρακολουθήσουν τη διαδικασία εκτόξευσης ύλης σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.

Η συμμετρία του νεφελώματος και τα μυστήρια του πυρήνα

Οι πρώτες παρατηρήσεις έχουν εστιάσει στα συμμετρικά σχέδια που σχηματίζονται μέσα στο νεφέλωμα. Λόγω της τάξης και της ακρίβειάς τους, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι δεν προέρχονται από βίαιη έκρηξη υπερκαινοφανούς (supernova). Αντίθετα, φαίνεται να είναι αποτέλεσμα «μιας συντονισμένης σειράς ασαφώς κατανοητών εκρήξεων στον εμπλουτισμένο με άνθρακα πυρήνα του ετοιμοθάνατου άστρου», όπως σημειώνει η NASA.

Συνδυάζοντας παλαιότερες και πρόσφατες παρατηρήσεις του Hubble, οι ερευνητές έχουν δημιουργήσει την πιο λεπτομερή απεικόνιση της πολυεπίπεδης δομής του Νεφελώματος του Αυγού. Η ανάλυση αυτή προσφέρει νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο τα άστρα στο τέλος της ζωής τους διαμορφώνουν το υλικό που θα αποτελέσει τη βάση για τις επόμενες γενιές άστρων και πλανητών.