Το μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα

Τον τελευταίο καιρό, τα πρωτοσέλιδα των διεθνών εφημερίδων αναφέρονται συχνά πυκνά στο έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ενωσης, δηλαδή, της ικανότητας επιχειρήσεων και χωρών να παράγουν προϊόντα που έχουν ζήτηση και εμβέλεια έξω από τα στενά όρια της ΕΕ. Αποτελεί άλλωστε κοινή συνείδηση ότι το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας οδηγεί σε συνολική οικονομική, και εν συνεχεία γεωπολιτική, περιθωριοποίηση.

Μέσα στη δίνη που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια, σε πρωταγωνιστικούς ρόλους έχουν αναδυθεί χώρες που αγνοούσαμε ως χθες μπροστά στην παντοδυναμία των ΗΠΑ, με πρώτη – αναμφισβήτητα – την Κίνα, που μεταμορφώθηκε εσωτερικά, με αποτέλεσμα σήμερα να διεκδικεί μεγάλη μερίδα αγοράς σε πολλούς τομείς, όπως στην αυτοκινητοβιομηχανία και στη φαρμακευτική βιομηχανία.

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, είναι ακόμη άγνωστο τι συζήτησαν οι 27 αρχηγοί στην πολύ πρόσφατη συνάντησή τους στο Βέλγιο, με την παρουσία Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα. Οι ηγέτες των «27» προσπαθούν να αναδείξουν διεξόδους κοινής δραστηριοποίησης, με επίκεντρο τη μείωση των γραφειοκρατικών διαδικασιών που κρατούν πίσω την επιχειρηματικότητα.

Χαρακτηριστική είναι η επαναστατική πρόταση για δημιουργία μιας εταιρείας κοινής νομικής μορφής – EU-Inc – ώστε η ίδρυση και λειτουργία των επιχειρήσεων να μην επιβαρύνεται από τα διαφορετικά νομικά καθεστώτα των επιμέρους χωρών. Και πάλι όμως, οι διαφορές προσέγγισης παραμένουν: παράδειγμα η διαφαινόμενη σύγκλιση Γερμανίας – Ιταλίας απέναντι σε προτάσεις του γάλλου προέδρου Μακρόν για έκδοση κοινού χρέους για τις επενδύσεις.

Τα σοβαρά εμπόδια στη βελτίωση των ευρωπαϊκών επιδόσεων είναι πασίγνωστα: ακριβή ενέργεια, υπερβολικοί κανονισμοί και γραφειοκρατία, ανεπαρκείς επενδύσεις, υστέρηση στην τεχνητή νοημοσύνη – τα κυριότερα.

Παράλληλα, η αμφίρροπη σήμερα αμερικανική υποστήριξη στην Ευρώπη και στο ΝΑΤΟ προκαλεί πρωτοφανή ανασφάλεια, με αποτέλεσμα να θεωρείται απαραίτητη η αύξηση των αμυντικών δαπανών. Προσεγγίσεις έχουν προτείνει αναλυτικά στην ΕΕ ο Μάριο Ντράγκι, και για τη χώρα μας ο Χριστόφορος Πισσαρίδης με την ομάδα του. Είναι φανερό όμως ότι και στις δύο περιπτώσεις δεν εξασφαλίστηκε η πολιτική βούληση.

Στη χώρα μας ειδικότερα, τα πράγματα παραμένουν σε τέλμα, παρ’ όλες τις αισιόδοξες διακηρύξεις. Εκτός από τον τουριστικό κλάδο, και λιγότερο από τον κατασκευαστικό, μόνο ο κλάδος τροφίμων και ποτών έχει αρχίσει να γίνεται ανταγωνιστικός στη διεθνή αγορά. Σε μεγάλο βαθμό διαιωνίζονται δομικές ατέλειες, κακή προτεραιοποίηση αναγκαίων αλλαγών, μειωμένη παραγωγικότητα παρά τις περισσότερες ώρες εργασίας, έλλειψη εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη, διαφθορά σε απελπιστικό βαθμό, και τέλος, έλλειψη οράματος.

Παράλληλα, ζούμε πάλι «σε μια επίπλαστη ευφορία» − όπως είχε πει σε προφητική συνέντευξή του στην Οικονομική Επιθεώρηση (συνέχεια της Βιομηχανικής Επιθεωρήσεως) ο αντιπρόεδρος του ΣΕΒ Θεόδωρος Φέσσας το 2009.

Η Βιομηχανική Επιθεώρησις, ήδη από το 1934, προσπαθούσε να αναδείξει τα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Αναφέρω ενδεικτικά τίτλους από την εκτενή σχετική αρθρογραφία της:

«Οι κ. Π. Τσαλδάρης και Ελ. Βενιζέλος διά την ελληνικήν βιομηχανίαν», 1935,

«Τα σύγχρονα βιομηχανικά προβλήματα», των Σταύρου Κωστόπουλου, Παναγή Βουρλούμη, Στέφανου Στεφανόπουλου το 1945, και

«Η ελληνική βιομηχανία οφείλει να απευθυνθεί εις το παγκόσμιον καταναλωτικόν κοινόν», του Λεωνίδα Κανελλόπουλου το 1960.

Οι προκλήσεις, αλλά και οι ευθύνες, για το μέλλον τόσο της χώρας μας όσο και της Ευρωπαϊκής Ενωσης μέσα στις σημερινές απρόβλεπτες γεωπολιτικές ανακατατάξεις είναι τεράστιες. Το στοίχημα της ευημερίας των λαών μας απαιτεί μεγαλύτερες προσπάθειες, ωριμότητα και συνέπεια μεταξύ λόγων και έργων. Ας ευχηθούμε να το κερδίσουμε.

Η Αλεξάνδρα Κ. Βοβολίνη ειναι εκδότρια