Καισαριανή: Συμφωνία Κακλαμάνη με Μενδώνη για τις φωτογραφίες – Τι αποφασίστηκε

Τηλεφωνική επικοινωνία είχε ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη σχετικά με το θέμα των φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων στην Καισαριανή, οι οποίες είχαν αναρτηθεί προς δημοπράτηση στην πλατφόρμα eBay.

Κατά τη συνομιλία τους, ο Νικήτας Κακλαμάνης και η Λίνα Μενδώνη συμφώνησαν ότι, εφόσον οι φωτογραφίες αυτές αποκτηθούν και αποδειχθεί η γνησιότητά τους, θα παραδοθούν στη Βουλή των Ελλήνων ώστε να διαφυλαχθούν ως ιστορικά τεκμήρια.

Παράλληλα, αποφασίστηκε πως, όσο το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στις αναγκαίες ενέργειες, η Βουλή δεν θα αναλάβει ξεχωριστές πρωτοβουλίες. Ο κ. Κακλαμάνης, ωστόσο, διαβεβαίωσε την κα Μενδώνη ότι παραμένει στη διάθεσή της για κάθε απαραίτητη συνδρομή.

Νωρίτερα, ο Πρόεδρος της Βουλής είχε δηλώσει σε δημοσιογράφους ότι «την ερχόμενη Πέμπτη (19.02.2026) στη Διάσκεψη των Προέδρων θα ζητήσει την εξουσιοδότηση για να εμπλακεί η Βουλή των Ελλήνων στην απόκτησή τους», εκφράζοντας την πεποίθηση πως το αίτημά του θα εγκριθεί ομόφωνα.

Ο Νικήτας Κακλαμάνης υπογράμμισε ότι υπάρχει διεθνής νομοθεσία η οποία απαγορεύει την εμπορία τεκμηρίων πολέμου, γεγονός που, όπως σημείωσε, καθιστά παράνομη τη δημοπράτηση τέτοιου υλικού σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Τόνισε επίσης πως, αν και αρμόδιο είναι το Υπουργείο Πολιτισμού, η Βουλή μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην απόκτηση του ιστορικού αυτού ντοκουμέντου, διαθέτοντας μεγαλύτερη ευελιξία κινήσεων.

Tim de Craene: Γιατί απέσυρα τη δημοπρασία

Ο Tim de Craene, Βέλγος ιδιοκτήτης της ιστοσελίδας Crain’s Militaria, εξήγησε τους λόγους που τον οδήγησαν να διακόψει τη δημοπρασία των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή, σε δήλωσή του στην εφημερίδα Καθημερινή, ενώ ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης σημείωσε κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών ότι δρομολογούνται διαδικασίες από το ΥΠΠΟ.

Ολόκληρη η δήλωση του ιδιοκτήτη των φωτογραφιών:

Κατανοώ πλήρως ότι αυτές οι φωτογραφίες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητης ιστορικής φύσεως και σοκαρίστηκα βαθιά από τον βανδαλισμό του μνημείου χθες στην Καισαριανή. Γνωρίζω ότι τα συναισθήματα που προκαλεί η υπόθεση μπορεί να είναι έντονα και λυπούμαι επίσης που το ζήτημα πολιτικοποείται.

Από τη στιγμή που η υπόθεση έλαβε διαστάσεις στα ελληνικά ΜΜΕ χθες, έχουν επικοινωνήσει μαζί μου πάρα πολλοί ιδιώτες συλλέκτες, εκφράζοντας έντονο ενδιαφέρον για την αγορά των φωτογραφιών. Παρότι εκτιμώ το ενδιαφέρον, θέλω να καταστήσω σαφές ότι δεν έχει υπάρξει καμία απόφαση έως τώρα για πώλησή τους. Παραμένω ανοικτός σε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές σχετικά με το μέλλον αυτού του υλικού. 

Παράλληλα, ζητώ με σεβασμό η νομική κυριότητα των φωτογραφιών από εμένα να αναγνωριστεί και να μεταχειριστεί με τον ανάλογο σεβασμό. Ηδη έχουν διαμοιραστεί ευρέως επεξεργασμένες φωτογραφίες, στις οποίες έχουν αφαιρεθεί τα διακριτικά της προστασίας των δικαιωμάτων μου, ακόμη και παραμορφώνοντας κάποια πρόσωπα των θυμάτων, προκαλώντας έτσι συζητήσεις σχετικά με τη γνησιότητα των φωτογραφιών».

«Μοναδικά τεκμήρια»

Κανείς δεν γνωρίζει ποιος τράβηξε αυτές τις οκτώ φωτογραφίες. Βρέθηκαν στο άλμπουμ ενός γερμανού υπολοχαγού, του Χέρμαν Χένερ από το Μπίρκενφελντ, ο οποίος είχε αποστρατευτεί το 1940, όμως μετά τη συνθηκολόγηση των Ιταλών ανακλήθηκε στο Τάγμα Οχυρού 1012 και με αυτό μετακινήθηκε στην Ελλάδα στα τέλη του 1943.

«Μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές της Κατοχής και της Αντίστασης, μια σελίδα της εθνικής ιστορίας, αποκτά ήχο, παλμό, σχεδόν χρώμα», ανέφερε σε ανάρτησή του ο ιστορικός Ιάσονας Χανδρινός. «Είμαι συγκλονισμένος. Είναι τα μοναδικά οπτικά τεκμήρια για το γεγονός και όχι μόνο δεν είναι αφηρημένες λήψεις, αλλά κάδρα γεμάτα ευκρινείς μικρές λεπτομέρειες (…) κουρεμένοι γουλί φτάνουν με φορτηγά από το Χαϊδάρι. Τα πρόσωπα των μελλοθανάτων φαίνονται καθαρά. Εξω από την είσοδο του Σκοπευτηρίου, κάτι πεταμένα ρούχα (αυτών που προηγήθηκαν). Παράστημα στητό. Βλέμμα σταθερό. Μισάνοιχτα στόματα κατά το βάδισμα – κάτι τραγουδούν».

Στημένοι στον τοίχο δυο – τρεις από τους μελλοθανάτους φαίνεται να σηκώνουν το χέρι σε γροθιά. «Ο ψυχρός φακός του κατακτητή συναντά το αγέρωχο βλέμμα των κομμουνιστών αγωνιστών, όπως οδηγούνται σε ομάδες για να τουφεκιστούν. Εκτελούσε υπηρεσία προπαγανδιστικής τεκμηρίωσης; Ηθελε να τις δείχνει στα παιδιά του μετά τον Πόλεμο (…); Ή τον παρακίνησε κάποιος μικρός κρυφός θαυμασμός για τους εχθρούς που αντίκρισαν κατάματα και αλύγιστοι τον θάνατο;», σημειώνει ο Χανδρινός.

Οι 200 της Καισαριανής ήταν πατριώτες κομμουνιστές, πολιτικοί κρατούμενοι της δικτατορίας Μεταξά, που είχαν παραδοθεί στα χέρια των Ναζί. Εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς στο πλαίσιο αντιποίνων για τη δολοφονική ενέδρα ανταρτών του ΕΛ.ΑΣ. στον υποστράτηγο Φραντς Κρεχ στους Μολάους Λακωνίας τον Απρίλιο του 1944.

Εγιναν σύμβολο της Αντίστασης ενώ ανάμεσά τους υπήρξαν ηρωικές μορφές, όπως ο Ναπολέων Σουκατζίδης και ο Αντώνης Βαρθολομαίος, που ξεχώρισαν για την αυτοθυσία τους, αφού αρνήθηκαν να εκτελεστεί άλλος στη θέση τους όπως τους είχε προτείνει ο γερμανός διοικητής του στρατοπέδου του Χαϊδαρίου, Καρλ Φίσερ.