Πληθυσμιακή κρίση: Γιατί οι μεγάλες οικονομίες του πλανήτη αρχίζουν να «μικραίνουν»

Η μια μετά την άλλη οι ανεπτυγμένες οικονομίες βλέπουν τον πληθυσμό τους να συρρικνώνεται, με όλες τις οικονομικές –εκτός από κοινωνικές- προκλήσεις που δημιουργεί αυτό.

Η Ιταλία και η Γερμανία στην Ευρώπη, η Ιαπωνία αλλά και τώρα οι ΗΠΑ, η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, βρίσκονται ενώπιον σημαντικών αλλαγών στα δημογραφικά τους. Ακόμη και η Κίνα προσπαθεί να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση.

Στην Ιαπωνία ο πληθυσμός υποχωρεί συνεχώς από το 2011, με την αναμενόμενη συνολική μείωση να υπολογίζεται σε 15% έως το 2050. Στη Γερμανία ο εργαζόμενος πληθυσμός από 20 έως 50 ετών αναμένεται να μειωθεί περισσότερο από 30% το ίδιο διάστημα. Αναμένεται να υποχωρήσει από τα 36 στα 23 εκατομμύρια έως το 2050. Στην Ιταλία οι προβλέψεις κάνουν λόγο για μείωση πληθυσμού κατά περισσότερο από 20% έως το 2080.

Τώρα νέα στοιχεία δείχνουν ότι μεγάλη αντίστοιχη πρόκληση θα αντιμετωπίσουν και οι ΗΠΑ. Καθώς η χώρα προετοιμάζεται να γιορτάσει τα 250α γενέθλιά της και εν μέσω του προγράμματος καταστολής της μετανάστευσης από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, οι ΗΠΑ μπορεί να καταγράψουν ιστορικό και οικονομικό ορόσημο δεκαετίες νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα. Οι ΗΠΑ μπορεί το 2026 να βιώσουν την πρώτη πραγματική μείωση του πληθυσμού στην αμερικανική ιστορία, δείχνουν στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg. Ακόμη και εάν αυτό δεν συμβεί φέτος μπορεί να συμβεί τα αμέσως επόμενα χρόνια, εκτιμάται. Η ανάλυση αυτή δεν συνδέει για τον υπολογισμό μόνο τις γεννήσεις αλλά και την καθαρή μετανάστευση προς τη χώρα, με το διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο να σχολιάζει ότι όσο περισσότερο ο Τραμπ καταπολεμά τη μετανάστευση, τόσο πιο γρήγορα ο πληθυσμός των ΗΠΑ σταθεροποιείται ή και συρρικνώνεται.

Πρόκειται για σημαντική αλλαγή στα δεδομένα αφού το 2023, όταν έγινε μεγάλη απογραφή στη χώρα και παρουσιάστηκαν μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις για τον πληθυσμό, η κύρια πρόβλεψη ήταν ότι αυτός θα μειωνόταν για πρώτη φορά το 2081. Αλλά όπως πάνε τα πράγματα φέτος οι ΗΠΑ είναι στην καλύτερη περίπτωση έτοιμες να καταγράψουν χαμηλότερο ρυθμό αύξησης του πληθυσμού από τη Γερμανία, όπου ο γηράσκων πληθυσμός έχει συμβάλει στη φήμη της χώρας ως ο «ασθενής της Ευρώπης», ανέφερε το Bloomberg.

Πληθυσμός και οικονομία

Ο πληθυσμός μιας χώρας χαρακτηρίζεται ως ουσιαστικό στοιχείο της οικονομικής της ισχύος. Ως παράδειγμα χρησιμοποιείται ο συρρικνούμενος πληθυσμός της Κίνας, η οποία κατέγραψε το 2025 το χαμηλότερο ποσοστό γεννήσεων μετά το 1949. Ο πληθυσμός της Ιαπωνίας, από την άλλη πλευρά, κορυφώθηκε στα 128 εκατομμύρια το 2010 και η μείωσή του επηρεάζει την ανάπτυξη στην πέμπτη ισχυρότερη οικονομία του κόσμου εδώ και χρόνια.

Τα στοιχεία για τις ΗΠΑ

Το δωδεκάμηνο που ολοκληρώθηκε την 1η Ιουλίου 2025 ο πληθυσμός των ΗΠΑ αυξήθηκε μόνο κατά 0,5%, ή κατά 1,8 εκατομμύρια ανθρώπους, καταγράφοντας τη χαμηλότερη αύξηση από την εποχή της πανδημίας. Η κύρια αιτία για τη σημαντική αυτή επιβράδυνση ήταν το φρένο στους αριθμούς της της καθαρής μετανάστευσης, σε 1,3 εκατομμύρια 2,7 εκατομμύρια που ήταν το δωδεκάμηνο το οποίο ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2024. Στο δωδεκάμηνο που ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι του 2025 υπήρξαν 519.000 περισσότερες γεννήσεις από θανάτους. Ωστόσο αυτό το πλεόνασμα συρρικνώνεται και μέχρι το 2030 είναι πιθανό να εξαφανιστεί εντελώς, καθιστώντας τις ΗΠΑ πλήρως εξαρτημένες από τη μετανάστευση για την αύξηση του πληθυσμού, σύμφωνα με το μη κομματικό Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου, σημειώνεται.