Βίκυ Πράις: «Με ανησυχεί ο δείκτης φτώχειας στην Ελλάδα»

Είναι από τους πιο επιφανείς οικονομολόγους της Βρετανίας. Διετέλεσε διευθύντρια της Οικονομικής Υπηρεσίας της βρετανικής κυβέρνησης από το 2007 έως το 2010. Και τυγχάνει να είναι Ελληνίδα: η Βίκυ Πράις, γεννήθηκε – με το όνομα Βασιλική Κουρμούζη – το 1952 στην Αθήνα. Σε ηλικία 17 ετών, μετανάστευσε στο Λονδίνο για να σπουδάσει στη London School of Economics. Σήμερα είναι επικεφαλής οικονομική σύμβουλος στο βρετανικό Κέντρο Οικονομικών και Επιχειρηματικών Ερευνών (CEBR), επισκέπτρια καθηγήτρια στο King’s College και εταίρος της βρετανικής Ακαδημίας Κοινωνικών Επιστημών.

Μιλώντας στα «ΝΕΑ», με αφορμή την έκδοση του βιβλίου της «Mismanaged Decline» (που συνέγραψε με τον οικονομολόγο Αντι Ρος), εξηγεί γιατί η δεύτερη θητεία του Τραμπ αύξησε τις ανισότητες, υποστηρίζει ότι έχουμε εισέλθει σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη, αν δεν επιδείξει ευελιξία, κινδυνεύει να γίνει πιο φτωχή και πιο ασταθής, αναλύει γιατί το Brexit ήταν «ηλιθιότητα» και προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος για την ελληνική οικονομία δεν έχει παρέλθει.

Ποια είναι η μεγαλύτερη αλήθεια για την οικονομία που μας κρύβουν οι πολιτικοί;

Δεν λένε πόσο δύσκολο είναι να αλλάξεις την κατάσταση από μέσα. Οι πολιτικοί πρέπει να πείσουν τον επιχειρηματικό κόσμο και τους πολίτες να ομονοήσουν σε ένα αφήγημα. Αν απλώς τους υποσχεθούν ότι όλα θα είναι τέλεια στο μέλλον, τότε είναι καταδικασμένοι να αποτύχουν.

Μετά τη νίκη των Εργατικών το 2024, στη Βρετανία παρατηρήθηκε μια έξαρση αισιοδοξίας, η οποία έκτοτε έχει εξανεμιστεί. Θεωρείτε την κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ ανεπαρκή;

Είναι ένα καλό παράδειγμα του πώς οι πολιτικοί δίνουν υποσχέσεις που δεν μπορούν να εκπληρώσουν. Προκειμένου να έρθουν στην εξουσία, υπόσχονται ότι δεν θα αυξήσουν τους φόρους, αλλά όταν γίνονται κυβέρνηση «ανακαλύπτουν» ένα μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο όλοι γνωρίζαμε από πριν.

Αποκαλείτε το Brexit «ηλιθιότητα» και υποστηρίζετε ότι το καλύτερο για τη Βρετανία θα ήταν να επανενταχθεί στην ΕΕ. Πώς μπορεί να γίνει αυτό, ειδικά τώρα που ο Νάιτζελ Φάρατζ μοιάζει να καλπάζει προς την Ντάουνινγκ Στριτ;

Οι δημοσκοπήσεις καταδεικνύουν ότι η πλειοψηφία των πολιτών πιστεύει ότι το Brexit δεν τους ωφέλησε καθόλου. Υπάρχει η γενική παραδοχή ότι πρέπει να αποκτήσουμε στενότερη σχέση με την ΕΕ, ανεξάρτητα από το τι μπορεί να συμβεί με τον Φάρατζ. Η κατάσταση είναι οδυνηρή για πολλές επιχειρήσεις. Αν θέλουμε ανάπτυξη, είναι προφανές ότι πρέπει να επαναπροσεγγίσουμε την Ευρώπη.

Υποστηρίζετε ότι η συζήτηση για τη μετανάστευση τροφοδοτείται από την παραπληροφόρηση του κόσμου. Γιατί θεωρείτε ότι η Βρετανία έχει ανάγκη από περισσότερους μετανάστες;

Στην πραγματικότητα, οι μετανάστες από την ΕΕ ήταν το μόνο κομμάτι του πληθυσμού που συνέβαλε θετικά στη βρετανική οικονομία! Ηταν νέοι, είχαν δεξιότητες και βοηθούσαν τις επιχειρήσεις να επεκταθούν. Τώρα δεν υπάρχει αυτό. Οι εταιρείες που θέλουν να φέρουν εργαζομένους από το εξωτερικό για να κάνουν τη δουλειά που έκαναν οι Ευρωπαίοι, πρέπει να πληρώσουν για την έκδοση βίζας. Δεν έχουμε τους εργαζομένους που χρειαζόμαστε.

Τι συνεπάγεται η δεύτερη θητεία του Τραμπ για το ήδη εύθραυστο οικονομικό μοντέλο της Ευρώπης;

Η επιβολή δασμών με τον τρόπο που γίνεται, ιδίως κατά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ, έχει προκαλέσει στρεβλώσεις στο εμπόριο, αυξάνοντας τις ανισότητες. Δείτε το ρεκόρ εμπορικού πλεονάσματος που καταγράφει η Κίνα. Αυτή η κατάσταση επηρεάζει την εμπιστοσύνη μας σε συγκεκριμένες πολιτικές και σε νομίσματα όπως το δολάριο και, ταυτόχρονα, μας κάνει να αναθεωρήσουμε τις σχέσεις μας με ορισμένες χώρες.

Οδεύουμε, άραγε, προς το τέλος της παγκόσμιας οικονομικής τάξης που, επί δεκαετίες, τροφοδοτούσε την ανάπτυξη στη Δύση;

Είναι αλήθεια ότι η ευρωπαϊκή εξάρτηση από τις ΗΠΑ είναι πολύ μικρότερη από ό,τι στο παρελθόν. Αλλά είναι επίσης αλήθεια ότι μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομικής ισχύος συγκεντρώνεται πλέον μακριά από την Ευρώπη: στις ΗΠΑ και την Κίνα. Γι’ αυτό η ΕΕ προσπαθεί να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της, να καταστήσει το ευρώ «διεθνές» νόμισμα και να αυξήσει τις επενδύσεις σε τομείς όπως η τεχνολογία, όπου υστερεί σημαντικά.

Στο κατώφλι της Ευρώπης μαίνονται πόλεμοι, ενώ η αντιπαλότητα μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας εντείνεται. Θα λέγατε ότι εισερχόμαστε σε μια περίοδο όπου οι χώρες μας θα γίνονται πιο φτωχές και πιο ασταθείς;

Ναι, και νομίζω ότι πρέπει να επανεξετάσουμε κάποια πράγματα. Βλέπουμε, για παράδειγμα, πόσο αργά κινούμαστε στην άμυνα, όπου υποτίθεται ότι έπρεπε να επενδύσουμε πολλά χρήματα, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ αναθεωρούν τις σφαίρες επιρροής τους. Το πρόβλημα είναι η αβεβαιότητα. Από την πλευρά της Ευρώπης, απαιτείται περισσότερη συνεργασία και ευελιξία.

Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα παρουσιάζεται ως «success story». Κατά τη γνώμη σας, αυτή η «σταθερότητα» έχει επιτευχθεί με τον σωστό τρόπο ή κρύβει μια πιο εύθραυστη και άνιση πραγματικότητα;

Η Ελλάδα θεωρούνταν ανέκαθεν το κακό παιδί της Ευρώπης. Αυτό δεν ισχύει πλέον. Η παρούσα κυβέρνηση κατάφερε να δώσει την εικόνα μιας σταθερότητας στην οικονομία. Το αν οι κάτοικοι της χώρας αισθάνονται ότι ζουν καλύτερα, είναι σχετικό. Με ανησυχεί αρκετά ο δείκτης της Eurostat για την υποκειμενική φτώχεια. Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 17%. Στην Ελλάδα, το ποσοστό ανέρχεται στο 66,8%. Αυτό υποδηλώνει ότι υπάρχει πρόβλημα. Τα λάθη που έγιναν στην κρίση – όχι απαραίτητα από την Ελλάδα – έχουν αφήσει ισχυρό αντίκτυπο στην ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και την ευημερία των πολιτών. Ο κίνδυνος δεν έχει παρέλθει.