Ο κίνδυνος ενίσχυσης του εξτρεμισμού
Η στρατιωτική επέμβαση του Ισραήλ και των ΗΠΑ στο Ιράν θα έχει πολλαπλές επιπτώσεις, αρκετές από τις οποίες μπορεί να γίνουν εντόνως αισθητές βραχυπρόθεσμα. Οπως για παράδειγμα οι επιθέσεις εναντίον βάσεων των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής που ήδη βλέπουμε ή και η διεξαγωγή επιθέσεων μέσω των δικτύων πληρεξουσίων ή και εγκληματικών ομάδων που υποστηρίζει το Ιράν ακόμη και σε δυτικές χώρες.
Υπάρχουν ωστόσο και επιπτώσεις που δεν είναι άμεσα τόσο επικίνδυνες, αλλά μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά το περιβάλλον ασφαλείας στο μεσοπρόθεσμο επίπεδο. Η έμφαση εδώ δίνεται στην τρομοκρατία και τη ριζοσπαστικοποίηση που οδηγεί στον βίαιο εξτρεμισμό.
Το καθεστώς του Ιράν είναι σιιτικό, δηλαδή θρησκευτικά αντιπροσωπεύει τη μειονότητα των μουσουλμάνων, συνθήκη που δεν πρέπει να παραβλέπουμε στο πλαίσιο των διενέξεων που υπάρχουν στο εσωτερικό του Ισλάμ. Ωστόσο έχει αναδειχθεί εδώ και δεκαετίες ως το κράτος – αντίπαλος των ΗΠΑ και του Ισραήλ και ταυτιστεί επί της ουσίας με την κρατική εκδοχή του αντιαμερικανισμού.
Είναι λοιπόν λογικό η πρώτη επίπτωση να είναι η όξυνση του αντιαμερικανισμού και του αντισημιτισμού. Ηδη από τις πρώτες ώρες της επιχείρησης είδαμε βίαιες αντιδράσεις εναντίον στόχων που συνδέονται με τις ΗΠΑ στο Πακιστάν και στο Ιράκ. Ο δε αντισημιτισμός έχει ενισχυθεί έντονα τα τελευταία χρόνια, ιδιαιτέρως μετά τις πολεμικές αντιπαραθέσεις που ακολούθησαν την τρομοκρατική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ.
Αυτή η συνθήκη μπορεί να λειτουργήσει ως υπόστρωμα για τη ριζοσπαστικοποίηση μουσουλμάνων πολιτών σε διάφορες χώρες της ευρύτερης περιοχής και της Ασίας, αλλά και σε μουσουλμανικές κοινότητες σε χώρες της Δύσης. Κάτι που είδαμε και κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, με μεγάλες κινητοποιήσεις τόσο σε ευρωπαϊκές χώρες, όσο και στις ΗΠΑ.
Ειδικότερη πτυχή της έντασης της ριζοσπαστικοποίησης είναι οι σιίτες, τους οποίους προσπαθούν να κινητοποιήσουν και ορισμένοι σημαντικοί παράγοντες του ιρανικού καθεστώτος με δηλώσεις τους. Αν υπάρξει μια τέτοια κινητοποίηση δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο να υπάρξουν πιθανές επιθέσεις από μεμονωμένους δρώντες.
Μια ακόμη πτυχή που πρέπει να αναδειχθεί είναι η εργαλειοποίηση της επέμβασης από τις ακροαριστερές εξτρεμιστικές και τρομοκρατικές οργανώσεις που έχουν ως εγγενές στοιχείο τον αντιαμερικανισμό και είχαν εκδηλώσει πλαίσιο υποστήριξης του Ιράν και κατά τη διάρκεια του Πολέμου των Δώδεκα Ημερών. Η επέμβαση λοιπόν μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για την περαιτέρω ριζοσπαστικοποίηση και στρατολόγηση μελών, όσο και για την παρότρυνση διεξαγωγής επιθέσεων.
Οι ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις, που στην πλειοψηφία τους όμως εντάσσονται στις πλέον συντηρητικές εκδοχές του σουνιτικού Ισλάμ, είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο. Διαχρονικά έχουν αξιοποιήσει κάθε επέμβαση από το Αφγανιστάν μέχρι το Ιράκ για να αιτιολογήσουν και να εντείνουν την τρομοκρατική τους δραστηριότητα.
Τελευταία παράμετρος που ίσως αποδειχθεί και η κρισιμότερη είναι το πώς θα εξελιχθεί η επόμενη ημέρα στο Ιράν και τι θα γίνει με τα χιλιάδες μέλη των Φρουρών της Επανάστασης, των Ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και των Υπηρεσιών Πληροφοριών του καθεστώτος αν αυτό καταρρεύσει. Ενας ανησυχητικός οδηγός είναι η περίπτωση του Ιράκ. Εκεί η αλλαγή καθεστώτος οδήγησε σε εκτεταμένες διώξεις όσων ανήκαν στις αντίστοιχες ομάδες του καθεστώτος Χουσεΐν, με αποτέλεσμα αυτοί να επιδιώξουν να προσχωρήσουν στην τότε ISI (Islamic State in Iraq), δημιουργώντας τον έναν από τους δύο πυλώνες της τρομοκρατικής οργάνωσης που έγινε η μεγαλύτερη απειλή για τη διεθνή ασφάλεια.
Η πρόσφατη ιστορία μάς έχει δείξει πως δεν πρέπει να αγνοούμε τον κίνδυνο ενίσχυσης του ισλαμιστικού εξτρεμισμού, γιατί στη συνέχεια τον βρίσκουμε μπροστά μας με τη μορφή τρομοκρατικών επιθέσεων.
Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος, δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής
Live οι εξελίξεις: