Οταν αποτυγχάνουν οι προβλέψεις

Τα σφάλματα στις προβλέψεις συχνά θεωρούνται αναπόφευκτες αποκλίσεις μεταξύ προβλέψεων και πραγματικότητας. Κανείς δεν θέλει να κάνει λάθη, γι’ αυτό και τα σφάλματα μπορεί μερικές φορές να εκλαμβάνονται ως κάτι δυσάρεστο. Ωστόσο, μπορούν επίσης να αποτελέσουν ευκαιρία, καθώς το μοτίβο που παρουσιάζουν παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την οικονομική ανάλυση. Μπορούν να ρίξουν φως στη φύση των διαταραχών που πλήττουν την οικονομία, ιδίως σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας.

Οι αναλυτές βασίζουν αναπόφευκτα τις εκτιμήσεις τους σε υποθέσεις σχετικά με το πώς θα εξελιχθούν η ζήτηση, η προσφορά, οι εξωτερικές συνθήκες και άλλοι παράγοντες. Οταν τα πραγματικά αποτελέσματα διαφέρουν από τις προβλέψεις, η κατεύθυνση αυτών των αποκλίσεων μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες. Αν τα σφάλματα στον υπολογισμό του ΑΕΠ και στον πληθωρισμό κινούνται μαζί – δηλαδή αν και τα δύο αυξάνονται ή και τα δύο μειώνονται – τότε η έκπληξη οφείλεται συνήθως στη ζήτηση.

Αυτό μπορεί να αντανακλά ισχυρότερη ή ασθενέστερη του αναμενομένου κατανάλωση, δημοσιονομικά μέτρα τόνωσης ή επιδράσεις από τη μετάδοση της οικονομικής πολιτικής. Αν κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις – αν το ένα αυξάνεται ενώ το άλλο μειώνεται – τότε είναι πιθανότερο να πρόκειται για διαταραχές από την πλευρά της προσφοράς. Τέτοιες διαταραχές μπορεί να είναι έντονες μεταβολές στις τιμές της ενέργειας, προβλήματα στις αλυσίδες εφοδιασμού ή αλλαγές στην παραγωγική ικανότητα.

Αυτή η απλή αντιστοίχιση βοηθά στην ερμηνεία των αποκλίσεων από τις προβλέψεις. Τα τελευταία χρόνια δείχνουν πόσο κατατοπιστική μπορεί να είναι αυτή η οπτική. Αναδεικνύουν πώς η αβεβαιότητα, ιδίως μετά την πανδημία και την ενεργειακή κρίση του 2022, κατέστησε τις προβλέψεις ιδιαίτερα απαιτητικές. Παρ’ όλα αυτά, η ταυτόχρονη συμπεριφορά των αποκλίσεων στο ΑΕΠ και στον πληθωρισμό παρέχει σημαντικές πληροφορίες για τη φύση των υποκείμενων διαταραχών.

Δύο εξελίξεις ξεχωρίζουν. Πρώτον, κατά τη σχετικά ήρεμη περίοδο πριν από την πανδημία, η τάση υποεκτίμησης του ΑΕΠ – δηλαδή το γεγονός ότι η οικονομική δραστηριότητα αποδείχθηκε ισχυρότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί – δεν συνοδεύτηκε από υψηλότερο του αναμενομένου πληθωρισμό. Αυτό θα μπορούσε να αντανακλά είτε απροσδόκητα υψηλή δυνητική παραγωγή είτε μια ιδιαίτερα ασθενή σχέση τύπου καμπύλης Phillips (η οποία συνδέει το παραγωγικό κενό με τον πληθωρισμό) εκείνη την περίοδο.

Δεύτερον, από το 2023 και μετά, το μοτίβο αυτό φαίνεται να αντιστρέφεται. Οι προβλέψεις τείνουν να υπερεκτιμούν το ΑΕΠ, με την πραγματική δραστηριότητα να αποδεικνύεται ασθενέστερη από την αναμενόμενη. Ταυτόχρονα, και ο πληθωρισμός ήταν χαμηλότερος από τις προβλέψεις. Μια απλή εξήγηση είναι ότι ο πληθωρισμός έχει καταστεί πιο ευαίσθητος στο παραγωγικό κενό σε σχέση με το παρελθόν ή ότι οι αποπληθωριστικές επιδράσεις της νομισματικής πολιτικής ήταν ισχυρότερες από ό,τι αναμενόταν.

Η Αλίνα Μπομπασού και η Μπεατρίς Πιερλουίτζι είναι οικονομολόγοι της ΕΚΤ