Σενάριο μαύρης κωμωδίας στην Κύπρο
Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι στη θαλάσσια περιοχή της Μεσογείου μεταξύ Κρήτης και Κύπρου και νότια της Κύπρου διαθέτει αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματα. Πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης των έξι μιλίων, δεν αναγνωρίζει άλλα δικαιώματα στην Ελλάδα και την Κύπρο, δηλαδή αιγιαλίτιδα ζώνη δώδεκα μιλίων, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Όμως, οι εξελίξεις στην πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν μηδένισαν de facto τις πάγιες διεκδικήσεις της έναντι της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Θα σταθώ μόνο σε όσα αφορούν στην Κύπρο, τα οποία προσδίδουν στις στρατηγικές βλέψεις των γειτόνων μας ένα στοιχείο που δεν έχουμε ξαναδεί έως σήμερα, δηλαδή κάτι πέρα από την ανοησία και την παράνοια, κάτι πέρα από το αδιέξοδο και την αμηχανία.
Υπενθυμίζω τα γεγονότα. Η βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου χτυπήθηκε από μη επανδρωμένο ιπτάμενο όχημα που εκτόξευσε η Χεζμπολάχ. Η Ελλάδα έσπευσε να παράσχει την επιβαλλόμενη συνδρομή στην αεράμυνα της Κύπρου, ακολούθησε η Γαλλία και η Βρετανία, ενώ βρίσκονται εν πλω προς την Κύπρο φρεγάτες από την Ιταλία και την Ισπανία.
Έως εδώ μπορούμε να φανταστούμε το αδιέξοδο της Τουρκίας. Παρακολουθεί αμήχανη τις ελληνικές και τις ευρωπαϊκές δυνάμεις να ορίζουν τους κανόνες του παιχνιδιού σε μια περιοχή δικής της, όπως ισχυρίζεται, άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων, συνδράμοντας με πολεμικά πλοία και αεροπλάνα μια χώρα την ύπαρξη της οποίας δεν αναγνωρίζει. Στα παραπάνω προστίθεται το αυξημένο κύρος που προσέδωσε η παρουσία του Γάλλου προέδρου στην Κύπρο και ο παγκόσμιος συμβολισμός, τον οποίο εξέπεμψε η συνάντησή του με τον Κύπριο πρόεδρο και τον Έλληνα πρωθυπουργό.
Βρισκόμαστε ένα κλικ παραπάνω από τον εξευτελισμό με τα τουρκικά γεωτρύπανα που, αντί για το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, κατέληξαν στη Σομαλία, και αυτό γιατί ο τωρινός εξευτελισμός της Τουρκίας συμβαίνει όχι μόνο παρουσία μαρτύρων, και μάλιστα επιφανών, αλλά μπροστά στα μάτια των εμπόλεμων δυνάμεων, της Ε.Ε. και ολόκληρης της ανθρωπότητας. Αυτό είναι το ακρότατο σημείο του τουρκικού αδιεξόδου και της τουρκικής αμηχανίας, και περιμένουμε μια αντίδρασή της. Από εδώ και πέρα αρχίζει να ξετυλίγεται το σενάριο της κωμωδίας, που στην πορεία εξελίσσεται σε μαύρη κωμωδία.
Ενώ η κατάσταση βρίσκεται σε αυτό το σημείο, οι Ιρανοί εκτοξεύουν βαλλιστικό πύραυλο εναντίον της Τουρκίας. Τον πύραυλο δεν αναχαιτίζουν οι ένοπλες δυνάμεις της Τουρκίας αλλά τον εντοπίζουν και τον εξουδετερώνουν τα ραντάρ και ο αντιβαλλιστικός εξοπλισμός του ΝΑΤΟ. Και αυτό διότι η Τουρκία δεν διαθέτει ικανή αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική άμυνα, έχοντας για χρόνια εναποθέσει όλες τις ελπίδες της στο ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400, που όμως αναγκάστηκε να παροπλίσει. Σωστή κωμωδία.
Θα ακολουθήσει η μαύρη κωμωδία. Η Τουρκία περιορίζεται να «προειδοποιήσει» το Ιράν αλλά δεν λαμβάνει κανένα μέτρο εναντίον της «φίλης» χώρας. Αντίθετα, στέλνει έξι μαχητικά αεροσκάφη στην κατεχόμενη Κύπρο, όπου όμως διατηρεί ήδη 45.000 στρατιώτες. Εδώ που έχουν φτάσει τα πράγματα, κρίσιμα θέματα, όπως η παράνομη, κατά την αμερικανική νομοθεσία, παρουσία των F-16 στην Κύπρο, καταλήγουν να είναι δευτερεύοντα, μπροστά στο μείζον θέμα που αφορά τον λόγο για την αποστολή των μαχητικών.
Κατά την άποψη της Τουρκίας, συνιστά απάντηση στην παρουσία των ελληνικών δυνάμεων και στη διαρκώς αυξανόμενη συμμετοχή ευρωπαϊκών δυνάμεων, που προασπίζονται όχι μόνο ολόκληρη την Κύπρο αλλά ολόκληρη την Ευρώπη.
Και ενώ η Τουρκία φιλοδοξεί να συμμετάσχει στην ευρωπαϊκή άμυνα, ισχυριζόμενη ότι δεν υφίσταται χωρίς τη δική της συμμετοχή, στην παρούσα περίσταση αναπτύσσει αεροπορικές δυνάμεις όχι για να συνδράμει τις ευρωπαϊκές αλλά εναντίον τους, με το πρόσχημα της «προστασίας» των Κατεχομένων, τα οποία προστατεύουν ήδη οι ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Και το κερασάκι στην τούρτα: τα τουρκικά F-16 δεν είναι εκσυγχρονισμένα και συνεπώς δεν αποτελούν αντίπαλο δέος για τα ελληνικά F-16 viper, που διαθέτουν εξελιγμένο ραντάρ και πολλαπλάσια εμβέλεια πυρός.
Ένας καλός κωμωδιογράφος θα σταματούσε εδώ, διότι όσα ακολούθησαν αποτελούν επαναλήψεις. Ίσως προσέθετε ένα ακόμη (φανταστικό;) επεισόδιο ως το κορυφαίο της μαύρης κωμωδίας που παρακολουθήσαμε, δηλαδή την αποστολή τουρκικών φρεγατών νότια της Κύπρου εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας που η Τουρκία δεν αναγνωρίζει αλλά την οποία προστατεύουν οι ελληνικές και οι λοιπές ευρωπαϊκές δυνάμεις. Θα το ζήλευαν και οι αδελφοί Κοέν.
Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Kλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.