Η αθέατη πλευρά της διπλωματίας
Ανεξαρτήτως των εικασιών ως προς το περιεχόμενο των συζητήσεων που είχε στην Ελλάδα, το γεγονός αυτό καθαυτό της επίσκεψής του συνιστά σημαντική εξέλιξη καθώς πρόκειται για πρόσωπο με ισχυρότατη επιρροή στην πυραμίδα λήψης αποφάσεων στην Τουρκία. Βρίσκεται πολύ κοντά στον πρόεδρο, όχι μόνο τώρα που έχει αναλάβει αυτή τη σημαντικότατη θέση, αλλά διαχρονικά, ήδη από το 2009, με διάφορες ιδιότητες.
Είναι ένας εξαιρετικά μορφωμένος άνθρωπος, με σπουδές και στις ΗΠΑ, ήπιων τόνων αλλά με πολύ σαφή ιδεολογικό και θρησκευτικό προσανατολισμό. Τα γραπτά του αλλά και οι δημόσιες παρεμβάσεις επιβεβαιώνουν τις θέσεις του ως προς τον ρόλο της Τουρκίας ως ισλαμικής χώρας όχι μόνο στη γεωγραφική της περιοχή αλλά και στον κόσμο. Ο Καλίν, πολύ περισσότερο από τον Φιντάν, είναι ο θεωρητικός της ομάδας που πλαισιώνει τον Ερντογάν και έχει συστηματικά καλλιεργήσει το αφήγημα του «αιώνα της Τουρκίας».
Εχει επίσης υποστηρίξει τη θέση πως η Τουρκία ηττήθηκε στη Λωζάννη – κεντρικό επιχείρημα των ισλαμιστών εναντίον των κεμαλιστών – και για τον λόγο αυτό θα έπρεπε η συνθήκη να αναθεωρηθεί και ως προς τις διατάξεις της παραχώρησης νησιών στην Ελλάδα. Ανέλαβε με την άνοδο του ΑΚΡ στην εξουσία τη δημιουργία της βασικής δεξαμενής σκέψης που θα καλλιεργούσε τη νέα ιδεολογία στην Τουρκία. Αυτή, η SETA, παραμένει μέχρι σήμερα πολύ σημαντική για την καλλιέργεια ιδεών, την παραγωγή προτάσεων πολιτικής και τη διάχυση των προτεραιοτήτων της εξωτερικής πολιτικής στον κόσμο.
Παρά την ευνόητη μυστικότητα που καλύπτει το περιεχόμενο των συζητήσεων αυτού του είδους, η επίσκεψη Καλίν στην Αθήνα δεν θα είχε πραγματοποιηθεί χωρίς την έγκριση του προϊσταμένου του και το γεγονός ότι συνομιλητής του πέραν του ομολόγου του ήταν και ο Πρωθυπουργός επιβεβαιώνει ότι τα μηνύματα που μετέφερε προέρχονταν από τον ίδιο τον Ερντογάν. Η επικοινωνία αυτή μόνο θετικά μπορεί να αξιολογηθεί σε μια περίοδο όπου διαφαίνεται νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και μακάρι το περιεχόμενό της να αφορούσε την εκτόνωσή της.
Οι δίαυλοι επικοινωνίας σε αυτό το επίπεδο είναι συνήθης πρακτική στις διεθνείς σχέσεις και η αποτελεσματικότητά τους συχνά καλύτερη των επίσημων διπλωματικών διαύλων. Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα, η επίσκεψη του επικεφαλής της CIA πριν από δύο εβδομάδες στη Μόσχα. Ο Τζον Ράτκλιφ μετέφερε το μήνυμα Τραμπ για αποφυγή επέκτασης του πολέμου εναντίον χωρών – μελών του ΝΑΤΟ και ο Πούτιν λίγες μέρες αργότερα έκανε σχετική δήλωση.
Στη γειτονιά μας, στην εξίσωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων έχει προστεθεί η ισραηλινή παράμετρος. Το διάστημα μέχρι τις εκλογές στο Ισραήλ, στις 27 Οκτωβρίου, είναι πολύ κρίσιμο εάν η σημερινή του ηγεσία επιδιώξει να αξιοποιήσει προς όφελός της κρίση που θα προκαλέσει είτε στον Λίβανο είτε στη Συρία. Ο βομβαρδισμός βάσης σε συριακό έδαφος στις 18 Αυγούστου ήταν μια προειδοποίηση. Χαρακτηριστικό ωστόσο ήταν επίσης το γεγονός ότι την επομένη κιόλας οι ισραηλινές και οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες συναντήθηκαν προς εκτόνωση της κατάστασης.
Η χώρα μας επηρεάζεται από την τουρκοϊσραηλινή διένεξη και θα πρέπει να επικεντρωθεί στην αποφυγή οποιασδήποτε εμπλοκής. Η επίσκεψη Καλίν εμπεριείχε πιθανότατα και αυτή τη διάσταση.
Η Ινώ Αφεντούλη είναι επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας του ΕΛΙΑΜΕΠ