ΗΠΑ, Δανία και Γροιλανδία θωρακίζουν την Αρκτική: Τι προβλέπει η ιστορική συμφωνία ασφαλείας

Μια νέα εποχή για την ασφάλεια στην Αρκτική σηματοδοτεί η υπογραφή της ιστορικής αμυντικής συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Δανία και τη Γροιλανδία.

Η τριμερής συμφωνία, που υπεγράφη την Τρίτη στη Νέα Υόρκη, έρχεται να εκτονώσει την ένταση μηνών που είχε προκληθεί στην περιοχή, στον απόηχο των επανειλημμένων απειλών του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για εξαγορά ή ανάληψη ελέγχου και προσάρτηση της αυτοδιοικούμενης δανικής επικράτειας. Η νέα αυτή σύμπραξη έρχεται να συμπληρώσει το ιστορικό αμυντικό σύμφωνο του 1951, επανακαθορίζοντας τις γεωστρατηγικές ισορροπίες στον παγωμένο Βορρά.

Δύο νέες στρατιωτικές βάσεις – Πλήρης έλεγχος των αιθέρων

Στο επίκεντρο της νέας συμφωνίας βρίσκεται η σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.

Το σύμφωνο δίνει το πράσινο φως στην Ουάσιγκτον για τη δημιουργία δύο νέων στρατιωτικών βάσεων, μίας στο Ναρσαρσουάκ στη νότια Γροιλανδία και μίας στο Μέστερσβιχ στην ανατολική ακτή. Παράλληλα, προβλέπεται η επέκταση της Διαστημικής Βάσης Πιτούφικ, η οποία αποτελεί σήμερα τη μοναδική ενεργή βάση των ΗΠΑ στην περιοχή.

Η συμφωνία παραχωρεί εκτεταμένα δικαιώματα στις αμερικανικές δυνάμεις, καθώς αεροσκάφη και πλοία των ΗΠΑ θα έχουν πλέον δικαίωμα υπερπτήσεων, προσγείωσης και υποθαλάσσιας διέλευσης σε ολόκληρη την επικράτεια της Γροιλανδίας, συμπεριλαμβανομένων των χωρικών της υδάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι το επίσημο κείμενο αποφεύγει να προσδιορίσει τον ακριβή αριθμό των στρατευμάτων που θα αναπτυχθούν ή συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, αφήνοντας ευελιξία για τις <μελλοντικές κινήσεις των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Η ομπρέλα του ΝΑΤΟ

Οι υπογράφουσες χώρες εκφράζουν την αμέριστη στήριξή τους για μια πιο δυναμική παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, με τη Δανία να δεσμεύεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη δική της αμυντική παρουσία στην περιοχή.

Το σύμφωνο λαμβάνει σοβαρά υπόψη και το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας από το στέμμα της Δανίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Κοπεγχάγη και το Νουούκ υποχρεούνται να διασφαλίσουν ότι το νέο κράτος θα παραμείνει στους κόλπους του ΝΑΤΟ, υποβάλλοντας αίτηση ένταξης εάν αυτό κριθεί απαραίτητο. Επιπλέον, τίθεται ένας σαφής γεωπολιτικός φραγμός, καθώς απαγορεύεται ρητά η μόνιμη στρατιωτική παρουσία οποιασδήποτε χώρας που δεν είναι μέλος της Συμμαχίας στο έδαφος της Γροιλανδίας.

Οικονομικό «μπλόκο» σε τρίτους

Παρά την ισχυρή στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ, η συμφωνία τονίζει με έμφαση ότι «σέβεται το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση». Οι αμερικανικές δυνάμεις υποχρεούνται να ενεργούν με τρόπο που να σέβεται απόλυτα την τοπική κοινωνία και τον παραδοσιακό τρόπο ζωής των κατοίκων της.

Στον οικονομικό τομέα, το σύμφωνο δεν κάνει καμία αναφορά σε αμερικανικές επενδύσεις ή συμφέροντα στον πλούσιο μεταλλευτικό κλάδο της Γροιλανδίας. Ωστόσο, υψώνει τείχος προστασίας απέναντι σε εξωτερικές επιρροές, απαγορεύοντας σε επενδυτές εκτός των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, των εταίρων της Συμμαχίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκτήσουν τον έλεγχο ή να ασκήσουν σημαντική επιρροή σε ευαίσθητους τομείς της οικονομίας της Γροιλανδίας. Για την αυστηρή τήρηση αυτών των κανόνων, η Γροιλανδία θα θέσει σε λειτουργία έναν ειδικό μηχανισμό ελέγχου και αξιολόγησης των ξένων επενδύσεων.

Τα επόμενα βήματα

Για να τεθεί σε πλήρη ισχύ η συμφωνία, απαιτείται πλέον η επίσημη έγκριση και επικύρωσή της από τα κοινοβούλια της Γροιλανδίας και της Δανίας.

Το αμυντικό σύμφωνο έχει αόριστη διάρκεια, γεγονός που αποδεικνύει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των συμμάχων, και μπορεί να τροποποιηθεί μόνο με την κοινή συναίνεση όλων των συμβαλλομένων μερών, θωρακίζοντας την Αρκτική για τις επόμενες δεκαετίες.