ҚОҒАМ БИІКТЕУ ҮШІН АДАМҒА НЕ КЕРЕК?
Қоғам деген абстракт нәрсе емес - ол күн сайынғы миллиондаған адамның ұсақ, бірақ қайталанатын әрекеттерінен құралады. Сондықтан қоғам биіктеу үшін заңдардан бұрын, адамның ішкі өлшемдері өзгеруі керек. Абай айтқан «ниет» түзелмей, жүйе де түзелмейді.
Енді сол ішкі өлшемдерге тоқталайық.
Бірінші өлшем – ар. Ар – сыртқы бақылаусыз да адамды тоқтата алатын ішкі шекара. Заң тек көрінетінді ұстайды, ар көрінбейтінді де ұстайды. Ар бар жерде адам «істеп қойсам да, ешкім көрмейді» деп ойламайды. Ол «өзіме қалай қараймын?» деп ойлайды. Қоғамда ар өшсе, айла мен алаяқтық көбейеді, ал олар көбейсе, сенім жойылады. Сенім кеткен қоғам – іріп тұрған қоғам.
Екінші өлшем –...