Активисти во Иран повикуваат на внатрешни промени, а не на странска интервенција

Она што првично започна како протести поради економско незадоволство прерасна во најголемата закана за иранските верски владетели во последниве неколку години. Истакнати активисти во земјата, кои зборуваа за Радио Фарда, сервис на Радио Слободна Европа, велат дека националните демонстрации укажуваат дека многу Иранци сакаат да замине верскиот естаблишмент.

Но, тие додаваат дека промената мора да дојде одвнатре, а не како резултат на странска интервенција. Соединетите Американски Држави се заканија со воена интервенција доколку властите продолжат со бруталната пресметка со демонстрантите.

„Она што го гледаме е знак дека луѓето достигнаа заедничко разбирање“, изјави Мехди Махмудијан, политички активист и бранител на човекови права со седиште во Техеран.

„Ова повеќе не се само наставници или една општествена група што протестира. Овојпат, безгласните формираа сојуз“, додаде тој.

Според Махмудијан, демонстрантите повеќе не повикуваат на реформи на политичкиот систем доминиран од свештенството, туку бараат темелни промени.

„Она што сега треба да се промени е самата Исламска Република, и тоа мора да се случи од темел“, рече тој.

Тековните демонстрации се најголеми во Иран од движењето „Жени, живот, слобода“ во 2022 година. Властите ги задушија тие протести, при што беа убиени стотици демонстранти.

И на најновиот бран протести властите одговорија со брутална сила, убивајќи десетици демонстранти и апсејќи повеќе од 1.000 лица.

Тоа, според активистите, ја покажува неподготвеноста на властите да ги слушнат и да ги адресираат легитимните незадоволства на населението.

Економскиот колапс, поттикнат од вртоглава инфлација и слободен пад на националната валута, нашироко се наведува како клучен поттик за протестите.

Верската научничка и активистка за човекови права Седигех Васмаги изјави дека влошените услови за живот турнале големи делови од општеството преку точката на издржливост.

„Економската и егзистенцијалната состојба на луѓето денес е похаотична од кога било“, изјави Васмаги за Радио Фарда.

Таа рече дека властите се наоѓаат во значително послаба позиција отколку за време на претходните бранови немири, наведувајќи ја продлабочената економска криза во земјата, поттикната од разорните американски санкции, како и од лошото владеење и корупцијата.

Васмаги предупреди дека проширувањето на репресијата од страна на државата може дополнително да ја радикализира ситуацијата.

„Ако државата истрае, ова неизбежно ќе прерасне во конфронтација“, рече таа.

„Луѓето, со сила, ќе го соборат режимот“, додаде таа.

Без воена интервенција, но поддршката е добредојденаИ покрај сè поостриот тон, активистите категорично нагласуваат дека не сакаат странско воено вклучување во Иран. Махмудијан направи јасна разлика меѓу меѓународна поддршка и интервенција.

„Поддршката и мешањето не се исто“, рече тој.

„Меѓународните институции можат и треба да понудат поддршка во рамките на меѓународното право, но секој воен напад или странска воена интервенција е недвосмислено осудена“, смета Махмудијан.

Васмаги го повтори тој став, нагласувајќи дека надворешната воена акција би го поткопала легитимитетот на протестите.

„Лично се противам на странска воена интервенција. Меѓународната заедница треба да ги поддржи мирните протести, но не смее да има интервенција“, рече таа.

Активистката за човекови права Мотахарех Гоунеи укажа на невидената инфлација во последните месеци како дополнителен доказ дека јавноста сака промени.

„Луѓето повеќе немаат никакви очекувања од Исламската Република. Јасно порачуваат: не го сакаме овој систем“, изјави таа за Радио Фарда.

Гоунеи опиша сцени од протестите во изминатите денови, во кои толпи директно се движеле кон безбедносните сили, што укажува дека населението повеќе нема чувство дека има што да изгуби.

„Сакаме оваа порака да стигне до светот“, рече Гоунеи.

„Не го сакаме овој политички естаблишмент,“ додаде тој.