'Eşel mobil' geri geliyor
İran’ın, ABD ve İsrail saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’nı tanker trafiğine kapatmasıyla petrol fiyatlarında sert yükseliş yaşanırken, artan maliyetler akaryakıt pompa fiyatlarına da zam olarak yansıdı. Motorine yüzde 10,5 oranında zam gelirken fiyatlar 70 liraya yaklaştı. Gelişmeler üzerine ekonomi yönetimi, enflasyon üzerindeki baskıyı sınırlamak amacıyla 'eşel mobil' sisteminin yeniden devreye alınmasını gündemine aldı.
HAZİNE ÇALIŞMAYA BAŞLADI
Edinilen bilgiye göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı sistemin yeniden uygulanmasına ilişkin çalışma başlattı. Etki analizlerinin hazırlandığı, düzenlemenin yetişmesi halinde bugün TBMM Plan Bütçe Komisyonu'nda görüşmelerine başlanacak olan mevcut torba yasa paketine eklenebileceği, aksi halde savaşın seyrine bağlı olarak en kısa sürede Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine getirileceği ifade ediliyor. Düzenlemenin Genel Kurul'da teklife eklenmesi de seçenekler arasında.
SİSTEM 2021'DE KALDIRILDI
Sistem, Türkiye'de son olarak 2021'in son çeyreğinde artan döviz kuru ve maliyet baskıları nedeniyle kaldırılmıştı. Petrol fiyatlarındaki son yükseliş ve akaryakıt zamlarının enflasyona olası etkisi, ekonomi yönetimini yeniden benzer bir mekanizma üzerinde çalışmaya yöneltti.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?
Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların akaryakıt pompa fiyatlarına doğrudan yansımasını önlemek amacıyla Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden dengeleme yapılmasını öngörüyor. Buna göre, petrol fiyatı veya kur artışı nedeniyle litre fiyatında oluşan artış kadar ÖTV indiriliyor ve zam pompaya yansıtılmıyor. Fiyatların gerilemesi durumunda ise önce ÖTV artırılarak geçmişteki vergi kaybı telafi ediliyor. Böylece tüketici fiyatı sabit tutulurken, enflasyonist etki sınırlandırılıyor.
ENERJİDE SAVAŞ SENARYOSU
Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğine ilişkin belirsizlik, yalnızca akaryakıt fiyatlarını değil, genel enerji fiyatlamasını da yukarı çekti. Petrol fiyatlarındaki artışın yanı sıra LNG ve spot doğalgaz piyasalarındaki dalgalanma, elektrik üretim maliyetlerini de etkiliyor. Bu tablo karşısında ekonomi yönetimi, enerji fiyatlarındaki olası artış senaryolarını da içeren kapsamlı bir etki analizi yürütüyor.
AKARYAKITLA SINIRLI KALMAYABİLİR
Petroldeki artış doğrudan akaryakıt pompa fiyatlarını etkilerken, doğalgaz fiyatlarındaki yükseliş elektrik üretim maliyetleri üzerinden konut ve sanayi tarifelerine yansıyabiliyor. Enerji maliyetlerindeki artışın; ulaştırmadan gıdaya, sanayiden hizmet sektörüne kadar geniş bir alanda fiyat baskısı oluşturabileceği belirtiliyor.
TPAO’nun 3 ildeki petrol arama ruhsatı uzatıldı
Piyasalarda Hürmüz depremi: Irak Rumeyle sahasında petrol üretimini durdurdu
Trump: İran ile savaş sona erdiğinde petrol fiyatları düşecek