Пекинда кибер-асаларилар: хитойлик олимлар қандай янги хавф ва имкониятларга йўл очмоқда?

Хитой илмий жамоаси навбатдаги технологик инқилобга қадам ташламоқда — Пекин муҳандислари асаларилар миясига миниатюра контроллерларини жойлаштириш бўйича илк тажрибаларни амалга оширди, деб хабар берди thetelegraph.com. Ушбу янгилик нафақат киберразведка соҳаси, балки табиий офатлардан тирик қолганларни қидириш, хавфли ҳудудларни аниқлаш каби соҳалар учун ҳам катта қизиқиш уйғотмоқда.

Маълумотларга кўра, хитойлик олимлар асаларилар миясига ўрнатилган контроллерлар орқали уларни масофадан туриб бошқариш имкониятини синовдан ўтказган. Бу эса, эҳтиёж бўлганда, асалариларни разведка объектларига ёки табиий офатлардан кейин одамларни қидириш учун йўналтириш имконини беради. Мутахассислар фикрича, бундай “кибер-асаларилар” замонавий жосуслик ва қутқарув ишларини янги босқичга олиб чиқиши мумкин.

Бироқ бу соҳада бир қатор муаммолар ҳам мавжуд. Энг асосийси — батареялар масаласи. Ҳозирда ишлатилаётган аккумуляторлар кичкина қурилмалар учун етарли муддат ишламайди, каттароқ батареялар эса асаларилар учун ортиқча оғирлик бўлиб қолмоқда. Олимлар эса бу муаммони ҳал қилиш учун енгил ва узоқ муддатли энергия манбаларини яратиш устида изланишларини давом эттирмоқда.

Таъкидлаш жоиз, ушбу лойиҳа жаҳон жамоатчилигида турли фикрларга сабаб бўлди. Кимдир буни фан ва технология тараққиётида янги босқич деб баҳоласа, бошқалар биоэтика ва хавфсизлик масалаларига эътибор қаратиш лозимлигини урғуламоқда. Чунки “кибер-асаларилар” нафақат ижобий мақсадларда, балки хавфли технология сифатида ҳам қўлланилиши мумкин.

Вақт кўрсатади: Пекиннинг кибер-асаларилар лойиҳаси жаҳонда қандай инқилобий ўзгаришларга сабаб бўлади? Бу технология инсон хавфсизлиги, ахборот ҳимояси ва биоэтикада қандай чегараларни белгилайди? Бир нарса аниқ: бу лойиҳа фан оламининг энг шиддатли баҳсларидан бирига айланмоқда.