Венесуэла нефти Трампнинг қўлида сиёсий қуролга айланадими?
Дунёдаги энг йирик тасдиқланган нефть захираларига эга бўлган Венесуэла яна глобал геосиёсат марказига қайтди. АҚШ Президенти Дональд Трамп маъмурияти Николас Мадуро ҳокимиятдан четлатилгач, Каракаснинг 303 миллиард барреллик «қора олтин» захиралари устидан назорат ўрнатиш режаларини очиқлай бошлади. Вашингтон ушбу улкан ресурсдан фойдаланиб, жаҳон бозорида нефть нархини тушириш ва рақибларига босим ўтказишни кўзламоқда.
Инқироз ёқасидаги гигант: Саноатнинг аянчли аҳволи
Венесуэла нефть захиралари бўйича АҚШ ва Россияни биргаликда ҳисоблаганда ҳам икки баробар ортда қолдирса-да, бугунги кунда жаҳон бозоридаги улуши бор-йўғи 1 фоизни ташкил этади.
-
Тарихий пасайиш: 1950-йилларда дунё нефтининг 15 фоизини берган мамлакат, бугун кунига атиги 1 миллион баррель хомашё қазиб олмоқда.
-
Миллийлаштириш оқибати: Уго Чавес даврида хорижий компаниялар мулкининг мусодара қилиниши ва йиллар давомида сармоя киритилмагани соҳани хароб қилди. Халқаро санкциялар эса вазиятни янада оғирлаштирди.
Оғир нефть муаммоси: Қазиб олиш қиммат ва мураккаб
Эксперт Сергей Вакуленконинг таҳлилига кўра, Венесуэла нефти тасаввур қилинганидек «осон ўлжа» эмас. Асосий захиралар Ориноко дарёси ҳавзасида бўлиб, у ердаги хомашё ўта оғир ва ёпишқоқдир.
-
Бактериялар ҳужуми: Табиий бактериялар нефтнинг енгил қисмларини «еб битирган», натижада ер юзасига чиқиши билан қотиб қоладиган битумга ўхшаш модда қолган.
-
Юқори таннарх: Бундай нефтни ташиш учун уни бензин билан суюлтириш ёки махсус қиздириш қувурлари керак. Бу эса қазиб олиш харажатларини кескин оширади ва паст нархларда (масалан, 50 доллар) соҳанинг рентабеллигини шубҳа остига қўяди.
Трамп нархларни тушира оладими?
Вашингтоннинг нефть нархини баррелига 50 долларгача тушириш режаси Венесуэла омили билан тез орада амалга ошиши қийин.
-
Инвестиция тақчиллиги: Қазиб олишни сезиларли ошириш учун йилига камида 10 миллиард доллар сармоя ва 4-5 йил вақт талаб этилади.
-
Техник базанинг йўқлиги: Мамлакатда замонавий бурғилаш ускуналари ва сервис бригадалари деярли қолмаган.
-
Бозор рақобати: Сўнгги йилларда Канада оғир нефть бозорида Венесуэланинг ўрнини эгаллаб улгурди.
Хитой ва Россияга таъсири қандай бўлади?
Венесуэланинг Пекин олдидаги қарзи 10 миллиард доллардан ошади. Сиёсий ўзгаришлар Хитойнинг Лотин Америкасидаги таъсирини заифлаштириши мумкин. Россия учун эса хавф шундаки, АҚШ узоқ муддатда нархларни жиловлаш орқали Кремль даромадларига зарба бериши мумкин. Бироқ, Венесуэла нефтининг юқори таннархи нархларни баррелига 50 доллардан пастда узоқ вақт ушлаб туришга имкон бермайди.
Сизнингча, АҚШ компаниялари сиёсий хавфлар юқори бўлган Венесуэла нефть соҳасига миллиардлаб доллар тикишга таваккал қиладими?