Олтин ва кумуш кескин қулади: бозорда "шок"ли тузатиш...
2 февраль куни қимматбаҳо металлар бозорида кутилмаган “силкиниш” кузатилди: олтин бир троя унцияси учун тарихий максимумга яқинлашган 5600 доллар атрофидан 4400–4800 доллар диапазонига тушиб кетди. Бу тахминан 15–20 фоизлик пасайиш дегани. Қисқаси, кеча “ҳимоя девори” бўлиб турган олтин бугун бироз “сустлашиб қолди”.
Кумушда вазият янада шиддатли бўлди. Унция учун 120 доллардан 75–80 долларгача тушиш — қисқа вақт ичида қарийб 30 фоиз йўқотишни англатади. Яъни, бозордаги кайфият бир неча савдо сессияси ичида кескин алмашди.
Таҳлилчилар айтишича, бундай катта амплитуда ҳатто ўзгарувчанлиги билан машҳур қимматбаҳо металлар бозори учун ҳам кам учрайдиган ҳолат. Бу ерда “оддий тебраниш” эмас, жиддий реакция кетяпти.
Қулашга олиб келган асосий омиллар
1) Рекорддан кейин фойдани оммавий қайд этиш
2025 йил давомида геосиёсий беқарорлик ва “хавфсиз активлар”га талаб юқори бўлгани учун олтин ва кумуш анча қимматлади. Нарх рекорд даражаларга чиққанидан кейин йирик инвесторлар ва жамғармаларда табиий рефлекс ишлайди: “фойда турган жойида ёзиб олайлик”. Ана шу оммавий фойда қайд этиш тўлқини бозорни пастга тортиб кетган бўлиши мумкин.
2) АҚШ ФЗТ атрофидаги кутилмалар ўзгарди
Бозорга яна бир босим — АҚШ Федерал захира тизими атрофидаги янгиликлар ва кутилмалардан келди. Инвесторлар Кевин Уорш ФЗТ раҳбари бўлиши эҳтимоли ҳақидаги хабарларга ҳам реакция қилди. Уорш одатда қатъийроқ пул-кредит сиёсати тарафдори, деган қараш бор.
Бу нимани англатади? Агар фоиз ставкалари тез ва катта миқёсда туширилиши эҳтимоли камайса, фоиз келтирмайдиган активлар — яъни олтин ва кумуш — инвестор кўзида бирданига камроқ жозибадор бўлиб қолади. Шу сабаб бозор “позицияларни қисқартириш” режимига ўтиб кетади.
3) Долларнинг мустаҳкамланиши
Фоизлар ва даромадлар бўйича кутилмалар фонида доллар мустаҳкамланди. Доллар кучайганда қимматбаҳо металлар одатда босим остида қолади: улар бошқа валютадаги инвесторлар учун қимматроқ туюлади ва талаб қисқариши мумкин. Натижада нархларга яна бир “оғирлик” тушади.
Бозор реакцияси ва кейинги сценарийлар
Мутахассислар бу пасайишни кўп ҳолатда “кескин ўсишдан кейинги тузатиш” сифатида кўриши мумкинлигини таъкидлаяпти. Яъни бозор рекордларни “совутяпти”, ҳавони чиқаряпти.
Кейинги динамика эса учта калит нуқтага боғлиқ:
- ФЗТнинг реал қадамлари ва сигналлари;
- ФЗТ раҳбарияти сиёсати қайси томонга оғишини аниқлашиши;
- АҚШ долларининг кейинги ҳаракати.
Агар қатъий сиёсат кутилмалари сақланса, металлар бозорида босим давом этиши эҳтимоли бор. Агар кутилмалар юмшаса — олтин-кумуш қайта “ўзига келиши” ҳам мумкин. Ҳозирча энг тўғри хулоса шу: бозор эмоцияга тез киряпти, демак, яқин кунларда ҳам катта тебранишлар бўлиши эҳтимолдан холи эмас.