Франция 589 тонна олтинини сотди: бу хато оқибати 76 млрд еврога тушди
2004 йилда Франция ҳукумати молиявий стратегиясини ўзгартирди: давлат олтин захираларининг катта қисмини сотишга қарор қилди. Ўша пайтда мамлакат захирасидаги 589 тонна олтин — умумий ҳажмнинг қарийб 20 фоизи — бозорга чиқарилгани айтилган.
Расмийлар бу қадамни шундай тушунтирган: “олтин даромад келтирмайдиган актив”, демак, маблағни фоиз берадиган ва тезроқ натижа қайтариши мумкин бўлган инструментларга йўналтириш маъқул. Натижада бюджетга олтин савдосидан 4,67 миллиард евро тушгани қайд этилган.
Лекин вақт деган “ҳисобчи” бор: орадан қарийб йигирма йил ўтиб, олтин нархи кескин кўтарилди. 2026 йил 4 февраль атрофида 1 килограмм олтин қиймати 137 минг евродан ҳам юқори кўрсатилмоқда. Шу баҳолар билан қаралса, 2004 йилда сотилган 589 тонна олтиннинг бугунги умумий қиймати тахминан 81 миллиард евро атрофига чиқади.
Шу ерда энг оғриқли ҳисоб пайдо бўлади: 4,67 миллиард евро билан таққослаганда, Франция тахминан 76 миллиард евро потенциал даромаддан қуруқ қолган бўлади. Бу рақамлар “қоғоздаги” ҳисоб-китоб бўлиши мумкин, аммо маъноси равшан: узоқ муддатли қимматлашув олдида қисқа муддатли фойда жуда ҳам кичик кўриниб қолди.
Қизиғи, 2004 йил атрофида марказий банклар келишувлари доирасида Франция томонидан бир неча йил ичида катта ҳажмда (тахминан 500 тонна атрофида) олтин сотиш имконияти тилга олингани ҳам бор — демак, қарор бир кунда пайдо бўлиб қолмаган, у режали сиёсат сифатида кўрилган.
Мутахассислар бу воқеадан битта “қуруқ” хулоса чиқаради: олтин ҳар куни даромад бермайди, тўғри. Лекин у инфляция, геосиёсий беқарорлик ва иқтисодий тўлқинланишларда узоқ муддатли қалқон вазифасини бажаради. Яъни баъзи активлар “тез пул” учун эмас, “эртанги хотиржамлик” учун сақланади.
Сўнгги гап: актив бошқаришда шошмаслик — романтика эмас, стратегия. Ва олтин ҳақиқатан ҳам сабрни яхши кўради.