Доналд Трампнинг янги таҳдиди Яқин Шарқда хавотирни яна оширди
АҚШ президенти Доналд Трампнинг Эрон ҳақидаги навбатдаги кескин баёнотлари Яқин Шарқдаги таранг вазиятни янада жиддий тусга киритди. CNN телеканалига телефон орқали берган суҳбатида у Америка ҳали Эрон бўйлаб энг оғир ва ҳал қилувчи зарбаларни бошламаганини айтиб, ҳозирча амалга оширилаётган амалиётлардан ҳам қониқаётганини яширмади. Трампнинг таъкидлашича, Вашингтоннинг асосий ва энг катта ҳарбий босқичи ҳали олдинда.
Америка раҳбари интервью давомида жуда дағал ва кескин иборалардан фойдаланиб, Эронга қарши амалиёт “жуда кучли” кечаётганини, АҚШ эса дунёдаги энг қудратли армияга эга эканини айтган. Унинг сўзларида ўзини ишончли тутиш, ҳарбий босимни янада кучайтиришга тайёрлик ва қарши томонга руҳий сигнал юбориш уриниши яққол сезилади. Трамп бу жараённи “ҳали энг қаттиқ босқичига етмаган” операция сифатида тасвирлаб, “катта тўлқин” тез орада келиши мумкинлигини урғулаган.
Суҳбат чоғида унга АҚШ Эрон халқига фақат ҳарбий эмас, балки бошқа усуллар билан ҳам ёрдам бераяптими, деган савол ҳам берилган. Трамп бунга тасдиққа яқин мазмунда жавоб қайтарган, аммо айнан қандай чоралар назарда тутилаётганига аниқ изоҳ бермаган. Шу билан бирга, у ҳозирги вазиятда одамлар уйидан чиқмаслиги маъқул эканини, чунки кўчалар хавфсиз эмаслигини ҳам қўшимча қилган. Бу эса вазият ҳарбий тўқнашув доирасидан чиқиб, кенгроқ беқарорлик аломатларини ҳам кўрсатаётганини англатади.
Трампнинг айтишича, у учун энг кутилмаган ҳолатлардан бири Эроннинг минтақадаги айрим араб давлатлари — жумладан, Баҳрайн, Иордания, Кувайт, Қатар ва Бирлашган Араб Амирликлари томонига ҳам таҳдидли ҳаракатлар бошлагани бўлган. У буни Вашингтон учун нохуш сюрприз сифатида баҳолаб, энди Форс кўрфази давлатлари ҳам тўқнашувга тортилиши мумкинлигига ишора қилган. Бундай ривожланиш эса можарони фақат Эрон ва Исроил ўртасидаги қарама-қаршилик эмас, балки бутун минтақани қамраб олиши мумкин бўлган хавфли босқичга олиб чиқади.
Айни пайтда, New York Post’га берган бошқа интервюсида Трамп яна бир ўта муҳим баёнот билан чиқди. У, агар зарурат туғилса, Эрон ҳудудига Америка қуруқлик қўшинлари киритилиши эҳтимолини ҳам рад этмаслигини билдирди. Президентнинг бу фикри кўпчиликни янада ҳушёр торттирди, чунки сўнгги йилларда Вашингтон раҳбарлари одатда бундай сценарийни очиқ тилга олмасликка ҳаракат қиларди. Трамп эса, аксинча, “керак бўлса” бундай қарордан қочмаслигини очиқ айтди.
Можаронинг кескинлашуви 28 февраль куни АҚШ ва Исроилнинг Эрондаги нишонларга қаратилган йирик зарбалари билан янги босқичга ўтди. Reuters хабарига кўра, ушбу ҳужумлар ортидан Эрон олий раҳбари Али Хоминаий ҳалок бўлгани ҳақида хабарлар тарқалган, кейинги кунларда эса Исроил ва Эрон ўртасида ўзаро зарбалар давом этган. Шунингдек, минтақадаги АҚШ объектлари ва бошқа нишонларга нисбатан ҳам жавоб ҳужумлари ҳақида хабарлар берилган.
Қисқаси, Трампнинг сўнгги баёнотлари шунчаки оддий сиёсий чиқиш эмас, балки янги, янада оғир ҳарбий босқичга ишора сифатида кўрилмоқда. Агар “катта тўлқин” ҳақидаги таҳдид амалга ошса, Яқин Шарқдаги вазият янада кескинлашиши, уруш географияси кенгайиши ва глобал бозорлардан тортиб хавфсизликкача бўлган кўплаб соҳаларга таъсир ўтказиши мумкин. Энди дунё эътибори бир нуқтага қаратилган — Вашингтон навбатдаги қадамни қачон ва қандай шаклда ташлайди?